پایگاه خبری اسکان 12 اسفند 1396 ساعت 10:47 http://www.eskannews.com/report/9086/هشدار-هدر-رفت٣ميليارد-دلارآب -------------------------------------------------- عنوان : هشدار؛ هدر رفت٣ميليارد دلارآب -------------------------------------------------- متن : اسکان نیوز: به رغم تلاش در راستای رشد تولید در بخش کشاورزی، روند ایجاد و تولید ضایعات و پسماند بخش کشاورزی نیز رو به افزایش است. یکی از مهم ترین مباحث کلیدی درسطح اقتصاد جهانی و به ویژه ایران، موضوع ضایعات است. این امر به دلیل آن است که سطح تاثیر ضایعات در تولید ناخالص داخلی و درآمد ملی متاسفانه بسیار نگران کننده است. با وجود آنکه توسعه پایدار و دستیابی به امنیت غذایی یکی از سیاست های اقتصاد مقاومتی است، اما براساس آخرین آمار فائو، نخستین رتبه هدر رفت ضایعات میوه و تره بار، به کشور ما اختصاص دارد. ضایعات محصولات کشاورزی به دلیل کافی نبودن تجهیزات مورد نیاز برای برداشت انواع محصولات زراعی و باغی، نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی در جوار مراکز تولید را موجب شده است. براین اساس ایجاد صنایع تبدیلی و تکمیلی از جمله محورهای اساسی رونق بخش کشاورزی است که در سال های گذشته، بی توجهی به راه اندازی طرح های نیمه تمام، تاثیر منفی بر تولید و بازرگانی داشته است. البته ناگفته نماند که در اقتصاد کشاورزی ایجاد صنایع تبدیلی و زنجیره تولید، یک ضرورت است، چراکه از یک سو به سبب افزایش بهره وری ارزش افزوده بالا وارتقای درآمد کشاورزان و از سوی دیگر کاهش ضایعات را در بخش به ارمغان می آورد. نایب رئیس نظام صنفی کشاورزی کشور در تیر سال جاری ضایعات بخش کشاورزی ایران را دو برابر متوسط جهانی اعلام کرد و گفت: ماشین های فرسوده متهم ردیف نخست ضایعات بخش کشاورزی به شمار می روند. بهروز بذلی افزود: گندم یک محصول راهبردی است، اما 80 درصد کمباین های برداشت که بیش از 13 سال دارند در ضایعات گندم موثرند. به گفته او، اکنون ضایعات بخش کشاورزی ایران 25 تا 30 درصد است که در چهار مرحله کاشت، داشت، برداشت و عرضه ایجاد می شود. بذلی ادامه داد: محصولات کشاورزی در مرحله کاشت به دلیل مصرف بیش از اندازه بذر، در مرحله داشت به سبب استفاده از فناوری های قدیمی مبارزه با آفات و بیماری ها، در مرحله برداشت به علت ماشین های فرسوده و در بخش توزیع، بازار و مصرف در پی وجود شرایط نامناسب حمل و نقل و نگهداری دچار ضایعات سنگین می شود. هدر رفت آب با ضایعات کشاورزی پیش تولید یکی از مهم ترین نهاده های کشاورزی، آب است. اکنون گفته می شود میزان آبی که در کشاورزی کشور اتلاف می شود، حدود 3/9 میلیارد مترمکعب است. حال چنانچه در بهترین شرایط کشاورزی کشور این فرض مطرح باشد که هر مترمکعب آب، یک کیلوگرم محصول ایجاد می کند، می توان چنین گفت که با چنین حجمی از ضایعات آب، عملا امکان تولید بیش از ۹ میلیون تن محصول کشاورزی اعم از باغی و زراعی از دست می رود. صرف نظر از تولیدات دامی و شیلات که در سال ۱۳۹۴ حدود ۱۴ میلیون تن از کل تولیدات بخش کشاورزی را شامل شده، اگر مجموع محصولات زراعی و باغی بخش کشاورزی، حدود ۱۰۰ میلیون تن در نظر گرفته شود، نزدیک به ۹ درصد آن را ضایعات تشکیل می دهد. ضایعاتی که سبب هدررفت باارزش ترین و اساسی ترین محصول سرمایه ای کشور یعنی آب می شود. معاون وزیر جهاد کشاورزی در این باره گفته است: ۹ میلیارد متر مکعب آب به خاطر ضایعات بخش کشاورزی از بین می رود که ظرف مدت پنج سال می توانیم آن را به نصف کاهش دهیم. روش های جلوگیری از ضایعات کشاورزی بعضی از كشورهای پیشرفته از جمله اتحادیه اروپا با پیگیری سیاست خودكفایی محصولات استراتژیك و صدور آن در سایه حمایت های بی حد و حصر از كشاورزان، با وضعی مواجه شدند كه قیمت پرداختی به كشاورزان نه تنها بالاتر از قیمت جهانی بود، بلكه با مازاد محصول نیز مواجه می شدند كه حتی با دادن یارانه صادراتی این مازاد را نتوانستند از بین ببرند. برای جلوگیری از وضع پیش آمده اتحادیه اروپا تصمیم گرفت با كشاورزان وارد گفت و گو شود و به آنها پیشنهاد کرد كه مقداری از سطح زیركشت محصول یا كل آن را در قبال پرداخت جبرانی كنار بگذارند، در نتیجه با اجرای این سیاست مقدار زیادی از مازاد محصول كاهش یافت و لذا باعث شد كه متعاقب آن ضایعات محصول نیز كاهش یابد. هزینه مبادله بسیار بالا نیز یكی از معضلات اساسی بخش كشاورزی كشورهای در حال توسعه وتوسعه نیافته است، یعنی امر مبادله در زمانی كه محصول برداشت می شود تا زمانی كه به دست مصرف كننده نهایی می رسد بایستی پروسه طولانی را طی کند. این مساله باعث ایجاد دو مشكل می شود: اولا وجود واسطه های گوناگون و ثانیا وجود مراحل گوناگون ارسال محصول از مرحله برداشت تا مصرف، هزینه مبادله را تا حد زیادی افزایش می دهد. قائم مقام خانه کشاورز نیز پیش تر خرید تضمینی محصولات کشاورزی را گامی به سوی الگوی کشت کارآمد و بهره برداری بهینه از اراضی کشاورزی معرفی کرده بود. عنایت ا... بیابانی با اشاره به اینکه اعلام نکردن به موقع نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی از دغدغه های جدی کشاورزان است، اظهار کرده بود: خرید تضمینی در تعیین اولویت کشت انواع محصولات بسیار نقش آفرین است. او تصریح کرده بود: قیمت گذاری و خرید تضمینی محصولات اساسی کشاورزی یکی از سیاست های حمایتی دولت است و نقش موثری در جهت دادن به الگوی کشت و بهره برداری از اراضی کشاورزی دارد. بیابانی در ادامه با بیان اینکه رعایت تناوب کشت از موضوعات اساسی در بخش کشاورزی است، اظهارداشت: تناوب گیاهان زراعی یکی از قدیمی ترین و در عین حال اساسی ترین ارکان کشاورزی پایدار محسوب می شود. بازار مناسب برای محصولات نداریم یکی از اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس در مورد دلایل وجود ضایعات در بخش کشاورزی به آرمان می گوید: ضایعات کشاورزی ما بیشتر به این دلیل است که صنایع تبدیلی نداریم و محصولات خود را گلچین نمی کنیم؛ یعنی هرآنچه روی درخت و بوته ها وجود دارد در زمان مناسب برداشت نمی شوند و بخشی از آنها قبل برداشت است و بخشی هم در سردخانه ها از بین می روند. برخی از محصولات کشاورزی مانند تره بار هم باید سریع به بازار مصرف برسند و ما در بازار مصرف هم دچار مشکل هستیم. شمس ا... شریعت نژاد با بیان اینکه عمده ضایعات بخش کشاورزی مربوط به میوه است، در مورد راه های کاهش ضایعات کشاورزی می افزاید: باید میوه ها را سریع تر به بازار مصرف برسانیم و صنایع تبدیلی را توسعه دهیم که این صنایع تبدیلی بتوانند مدت زمان نگهداری محصولات را افزایش دهند. در برخی مکان ها نیز باید تعداد سردخانه ها را افزایش دهیم. کارهایی از این قبیل باید صورت گیرد تا کمتر شاهد ضایعات در بخش کشاورزی باشیم. او با اشاره به اینکه بیشترین مشکل ما در حال حاضر در بخش بازاریابی و صادرات است، تصریح می کند: باید اقداماتی انجام دهیم که بازار مناسب برای محصولات کشاورزی فراهم شود. در حال حاضر تولید داریم ولی بازار مناسب برای تولیدات وجود ندارد. این عدم وجود بازار صادراتی متاسفانه باعث می شود مدت زمان نگهداری محصولات بیشتر شود و در نتیجه ضایعات هم افزایش یابد.