پروفسور علی یخکشی در گفت وگو با اسکان نیوز درباره مصوبه "کشت در اراضی شیبدار"تاکید کرد:

تشکیل وزارتخانه ای مستقل برای نجات جنگل ها ومراتع

تشکیل وزارتخانه ای مستقل برای نجات جنگل ها ومراتع
مصوبه "کشت درختان در اراضی شیبدار" که توسط وزیر جهاد کشاورزی و رییس سازمان جنگل ها ومراتع و آبخیزداری کشور امضا و به مدیران کل استان ها ابلاغ شد واکنش هایی را به دنبال داشت.
يکشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۶
ساعت ۱۵:۴۲
کد مطلب: ۵۹۶۱
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: پروفسور علی یخکشی پایه گذار دانش محیط زیست در ایران که اعتقاد دارد تنها راهکار برای حل چنین معضل های دامنگیر مراتع و جنگل های ایران، تشکیل وزارتخانه ای مستقل برای محیط زیست و منابع طبیعی است یکی از معترضان بود.

پروفسورعلی یخکشی پایه گذار دانش محیط زیست در دانشگاه های ایران وعضو بازنشسته هیات علمی دانشگاه "گوتینگن" آلمان در گفت وگو با اسکان نيوز گفت:«من شنیده ام که می خواهند در مراتع و اراضی شیبدار، درختان میوه یا مثمر بکارند. این تصمیم ها بسیار عجیب است؛ چون در چنین ارتفاعی درخت نمی توان پرورش داد؛ بلکه این کار تنها باعث برهم خوردن تعادل در اکوسیستم خواهد شد و از نظر زیست محیطی به هیچ وجه قابل توجیه نیست. معمولا بالا دست جنگل ها، مراتع قرار دارند که غالبا در مناطق کوهستانی شیب دار هم هست. جایی که هر گونه دست اندازی باعث فرسایش وبه هم خوردن و تغییر بافت خاک می شود و خطرات احتمالی آن بسیار بیش از سود آن بوده و بسیار بیشتر از چیزی است که تصور می شود.»

او در پاسخ به سوال اسکان نيوز درباره علت تصویب چنین طرح هایی از سوی دستگاهی که متولی حفظ جنگل ها و مراتع است، گفت:«ریشه چنین تصمیماتی در این مساله است که سازمان جنگل ها زیرمجموعه وزارت جهادکشارزی است و با نگاه غیرتخصصی در حوزه جنگل اداره می شوند.»

یخکشی یادآور شد:« تاریخ ایران و جهان نشان می دهد که جایگاه سازمان جنگل و مراتع در وزارت کشاورزی نیست و نباید باشد؛ چرا که وزارت جهادکشاورزی هر گاه دچار کمبودی می شود بلافاصله دست درازی اش به جنگل و طبیعت آغاز می شود. این را هم در زمان پهلوی و هم اکنون شاهد هستیم و متاسفانه در کشورهای دیگر هم هر گاه سازمان متولی جنگل، زیرمجموعه تشکیلات کشاورزی بوده چنین نتیجه ای داشته است.»

او بهترین راهکار برای حل چنین مشکلاتی مستقل شدن مدیریت جنگل و مرتع و تشکیل یک وزارتخانه جداگانه برای جنگل و مرتع و محیط زیست عنوان و تاکید کرد که جنگل و مرتع باید خودش را از زیر یوغ کشاورزی رها کند و تا زمانی که این اتفاق نیفتد هر وزیری که بیاید وضع به همین منوال است و فرقی هم نمی کند که وزیر آقای حجتی باشد یا فردی دیگر.

یخکشی با اشاره به اجرای حجم انبوهی از طرح های مخرب در دل جنگل های ایران گفت:«مگر چند سال پیش نمی خواستند برای احداث پتروشیمی در گیلان،هکتارها جنگل را واگذار کنند و یا در بسیاری از نقاط بکر جنگلی ویلاسازی شده است؟ رویکرد این طرح ها تقریبا در همه دولت ها بوده است. حتی قبل از انقلاب ودر دوره پهلوی دوم نیز در بابلسر قطعات 10 هکتاری ایجاد کردند، جنگلتراشی کردند تا در آن کشاورزی و باغداری کنند که در نهایت این طرح هم عملی نشد. چرا که وزرا و امرای ارتش اهل کشاورزی نبودند؛ نتیجه این شد که صدها هزار هکتار جنگل را از بین بردند.»

بنیانگذار دانش محیط زیست در دانشگاه های ایران در پاسخ به این سوال "اسکان" که «چرا سازمان جنگل ها در ارائه مصوبه ها از نظرات کارشناسان استفاده نمی کند و پیش از امضا، مصوبه ها درست بررسی نمی شود گفت:« همین سوال را بنده از آقای حجتی وزیر محترم جهادکشاورزی پرسیدم که شما که می خواهید این برنامه را اجرا کنید در سازمان جنگل ها کارشناسان ورزیده نداشتید که از آنها سوال کنید؟ از شورای عالی جنگل ومرتع نمی توانستید سوال کنید؟ پس این تشکیلات برای چه ایجاد شده اند؟»

یخکشی در ادامه تاکید کرد:« البته من مشکل را در سازمان جنگل ها نمی بینم؛ چرا که این سازمان زیرمجموعه جهادکشاوری است و طبیعتا دستور وزیر است و مدیر زیرمجموعه ناگزیر است تابع باشد و طبیعتا سرپیچی کردن از دستور وزیر، همراه با مشکلات عدیده ای خواهد بود. پس من این سوال را از رییس سازمان جنگل ها نمی پرسم؛ بلکه از آقای وزیر جهادکشاورزی می پرسم که "شما که این برنامه های را برای جنگل ومرتع و آبخیزداری دارید نباید از اساتید و کارشناسان زیربط در این رشته سوال کنید؟ نباید از متخصصان مشورت بخواهید؟ پس این کارشناسانی که در سازمان جنگل ها استخدام کرده اید باید در کجا مشورت بدهندو تخصص شان به کار بیاید؟ یا اینکه از متخصصان دیگر رشته ها سوال کرده و مشورت گرفته اید که در مباحث منابع طبیعی و جنگل و مرتع، تخصص ندارند و یا اینکه جناب وزیر بیشتر به صورت سلیقه ای عمل کرده اید. بر همین اساس من مشکل را بیشتر در خود وزارت کشاورزی می بینم.»
 
فرسایش و سیل دو پیامد جدی کشاورزی در مراتع

مصوبه "کشاورزی در اراضی شیبدار" در حالی از سوی وزیر کشاورزی و رییس سازمان جنگل ها ومراتع کشور امضا شده که کارشناسان هشدار می دهند از بین رفتن پوشش گیاهی مراتع می تواند منجر به فرسایش خاک و جاری شدن سیل شود.

داده های آماری می گویند خاک ایران سالانه چهاربرابر بیش از خاک سایر کشورهای جهان در اثر فرسایش آبی و بادی از بین می رود که رقمی معادل 56 میلیارد دلار خسارت سالانه این فرسایش برای کشور است. اگرچه کمبود آب و خشکسالی در کشور مساله مهمی است اما کارشناسان محیط زیست بر این باورند که از بین رفتن خاکی که برای تشکیل آن بیش از 500 سال زمان لازم است نیز کم اهمیت تر از آب نیست.

از سوی دیگر به گفته سیف الله آقابیگی مدیرکل دفتر مدیریت بحران وپدافند غیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران، سیل سالانه 10 تا 60 هزار میلیارد ریال در ایران خسارت می زند. این در حالی است که بر اساس داده های رسمی، در کشور هر سال در حدود 40 سیل بزرگ داریم و به رغم خشک بودن کشور در تمام حوضه های آبریز و کاهش نزولات جوی، سیلاب ها با بارش های ناگهانی و مقطعی اتفاق می افتد؛ به عبارت دیگر، سیل و خشکسالی دو روی یک سکه هستند.

بر اساس آمارهای تهیه شده از رخدادهای دهه اخیر، استان های آذربایجان غربی و شرقی، خراسان رضوی و شمالی و سمنان و استان های خوزستان، هرمزگان، سیستان و بلوچستان، گلستان و مازندران بیشترین آسیب را از سیل دیده اند و ممکن است با گسترده تر شدن گرمای هوا و پدیده تغییر اقلیم، سیل به دیگر استان ها نیز سرایت کند.

پروفسور یخکشی درباره عوارض اجرای مصوبه و تشدید سیل گفت:« با از بین رفتن پوشش گیاهی در مراتع بالادست، خاک خشک و سبک شده و آماده حمل توسط خاک می شود. مناطق فاقد پوشش گیاهی حتی با شیب 2 درجه نیز در معرض خطر فرسایش قرار دارند. ضمن اینکه چون گیاهان کشاورزی در تمام فصول سال وجود ندارند و نمی توانند از خاک حفاظت و با فرسایش مقابله کنند فرسایش خاک در این مناطق شیبدار کشت شده بسیار بالاست. رخ دادن فرسایش آبی، بادی و خاکی از مهم ترین و خطرناک ترین پیامدهای اجرای این مصوبه است. در اثر از بین رفتن پوشش گیاهی، جذب نزولات آسمانی به شدت کاهش یافته و سیلاب جاری خواهد شد.

اکوسیستم طبیعی منطقه به هم خورده و تعادل اکولوژیک به هم می ریزد. بر این اساس باید مرتع را به عنوان جاذب نزولات آسمانی حفظ کرده و از این طریق با سیل و فرسایش خاک مبارزه کنیم. نه اینکه مراتع را تغییر کاربری داده و در انها کشاورزی کرده و آنها را در معرض انواع فرسایش قرار دهیم.»

این فوق دکترای مدیریت محیط زیست و جنگل در ادامه تاکید کرد:«جاي سازمان جنگل ها در وزارت جهاد کشاورزي نيست. براي اين که فعاليت اين دو ساختار از نظر ماهیت و کارکرد کاملا با هم متفاوت هستند و سنخيتی با هم ندارند. کشاورز سعي مي کند در کوتاه ترين مدت، بالاترين توليد را داشته باشد. در جنگل، ما اين برنامه را نداريم و به دنبال بالاترين توليد در واحد سطح نيستيم. ضمن اینکه برنامه های وزارت جهادکشاورزي کوتاه مدت بوده و حداکثر ساختار حداکثر 10 ساله دارد. در صورتي که در جنگل بيشتر برنامه ريزي ها در دوره زماني صد تا 120 ساله انجام مي شود و کوتاه ترین برنامه ها 10 ساله است.»

یخکشی با اشاره به تاریخچه این دست طرح ها گفت:«بررسی تاريخ کشاورزی زمین نشان می دهد بخش کشاورزي در سراسر دنيا از جنگل ها به عنوان يک ذخيره گاه زمين برای کشت استفاده مي کنند. نخستین تشکیلات مربوط به کشاورزی در ایران با نام "وزارت فلاحت و فوايد عامه" تشکيل شد. در آن زمان هنگامی که با کمبود غذا روبرو شدند از يک شرکت انگليسي خواستند که جنگل هاي جلگه ای شمال را قطع يکسره کرده تا چوب بلوط ها و شمشادها و راش ها را براي قنداق تفنگ به شوروی وقت صادر کنند، چوب و بقيه گونه ها را نیز به انگليس و یونان فرستادند و زمين جنگل را هم به کشاورزان روستایی فروختند. اجرای این طرح، سطح وسيعي از جنگل هاي ايران را نابود کرد. مشابه این اتفاق در دوران پهلوي دوم تکرار شد و هنگامی که وزيرکشاورزی وقت، اعتراض کرديم که چرا باید در مهد کشاورزي تنها براي سه ماه از سال غذا توليد کنيم ایشان به جاي اين که برنامه درازمدت درستي تهیه کند دستور داد تمام جنگل هاي جلگه اي شمال را که حجم درختان سرپاي آن زير یکصد مترمکعب است، قطع يکسره و به زمين کشاورزي و باغ تبديل کنند.

زمين ها را به وزرا، وکلا، امرا و استادان دانشکده هاي منابع طبيعي فروختند که البته بنده نخریدم. میزان زیادی جنگل در این فاصله از بین رفت تا اين که جلوي اين تغيير کاربري ها گرفته شد. در دوره فعلي هم رویکرد وزارت کشاورزی همان است و با ارائه طرح های مختلف در جنگل، می خواهند مشکلات را به طور مقطعی حل کنند؛ غافل از اینکه تصرف و از بین رفتن جنگل هزاران مشکل جدید بار می آورد. بنابراین تا سازمان جنگلها ومراتع، زیر نظر و نگرش وزارت کشاورزی اداره شود وضع همین است و چیزی با تغییر دولت ها تغییر نمی کند.»
  
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کل نظرات : ۱
منتشر شده : ۱
در صف انتظار : ۰
غیر قابل انتشار : ۰
 
 
نرگس روحانی
سلام درود بر دکتر یخکشی کاش مصاحبه من با دکتر مخدوم را هم چاپ میکردید