عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی درگفت وگو با اسکان نیوز هشدار داد:

بحران "تیلاپیا" برای تالاب ها ومخازن آب شرب

بحران "تیلاپیا" برای تالاب ها ومخازن آب شرب
اصغر عبدلی عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی درباره موافقت اخیر رییس سازمان حفاظت محیط زیست با پرورش ماهی "تیلاپیا" در کشور که بعد از واکنش های متخصصان پس گرفته شد به اسکان نیوز گفت:«پرورش تیلاپیا برای تالاب ها و مخازن آب شرب کشور بحران زاست و ما بارها این را در دولت های مختلف اعلام کرده ایم. چگونه است که حالا بعد از یک دهه بحث و گفت وگو و نشست های هم اندیشی که متخصصان محیط زیست، پرورش تیلاپیا را در ایران بحران زا اعلام کرده اند، سازمان حفاظت محیط زیست یک شبه تصمیم می گیرد که به این طرح، مجوز اجرا بدهد؟ چه تغییری اتفاق افتاده است؟ آیا ارزیابی ریسک جدید صورت داده اند و به این نتیجه رسیده اند که این، خطری ندارد؟ اگر چنین کاری صورت گرفته چرا به ما نشان نداده اند؟ ما مطالعات جدیدی در اینباره ندیده ایم که اثبات کند پرورش این گونه مهاجم غیربومی، خطر ندارد.» 
شنبه ۲۰ آبان ۱۳۹۶
ساعت ۲۰:۰۰
کد مطلب: ۶۱۴۶
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: عبدلی دکترای اکولوژی از دانشگاه لیون فرانسه درباره تاریخچه ماهی "تیلاپیا" در ایران گفت:« از سال 1387 بحث واردات ماهی "تیلاپیا" از سوی سازمان شیلات مطرح شد و بعد، عده ای آنرا وارد کردند. سپس بحث پرورش آن مطرح شد که دو جنبه اصلی دارد که یکی بحث اقتصادی-اجتماعی پرورش این ماهی است و اثری که بر روی کار اقتصادی پرورش دهندگان قزل آلا و کپورماهی ها و کسادی کار آنها دارد. اما بحث دیگر اثرات این ماهی بر روی محیط زیست و تنوع زیستی است که ما در چند سال اخیر بر اساس مطالعات و تجربیاتی که از وضعیت تنوع زیستی کشور داشتیم بارها نظرات مان را اعلام کرده ایم و در دولت های مختلف نیز به آن پرداخته شده است.»

این دکترای اکولوژی افزود:« در حال حاضر در استان خوزستان نیز تالاب های شادگان و هورالعظیم و رودخانه کارون آلوده به دو گونه "تیلاپیا" شده اند و این آلودگی آنقدر گسترش پیدا کرده که باعث کاهش جمعیت بسیاری از گونه های بومی شده و به مرز انقراض رسانده است. در کنار این ها دو گونه تیلاپیای "زیلی" و "اورئوس" ابعاد اقتصادی-اجتماعی بسیار گسترده ای داشته است. میزان این آسیب ها آنقدر گسترده بوده که ما جلساتی را در کمیته بحران استانداری خوزستان داشته ایم و سازمان پدافند غیرعامل، این گونه های تیلاپیای زیلی و اورئوس را به عنوان "گونه های مهاجم" و "تهدید زیستی" اعلام کرده اند. وقتی ما چنین تجربه ای داریم چطور می خواهیم مجوز پرورش بدهیم؟ »

این عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی درباره تجربه این گونه مهاجم در دیگر کشورها اظهار کرد:« در کشورهای دیگر هم این گونه ها مشکلات جدی را ایجاد کرده اند و تیلاپیاهای "نیل"، "اورئوس"، "زیلی" و "موزامبیکوس" هستند ، تبدیل به آفت شده اند. البته بسته به شرایط آب وهوایی آن کشور ومنطقه اثرات آنها متفاوت بوده است؛اما به خاطر ویژگی های مشترکی که با هم دارند ظرفیت تبدیل شدن به گونه های مهاجم وغیربومی را دارند.»
عبدلی یادآور شد:«عزیزان شیلات، الان مهاجم بودن تیلاپیا را پذیرفته اند و برای همین نیز می گویند که ما می خواهیم تیلاپیا را فقط در مناطق کویری ایران پرورش بدهیم و در جاهای دیگر که گونه های بومی هستند این کار را نمی کنیم.

پس خودشان پذیرفته اند که این ماهی برای تنوع زیستی و محیط زیست خطرناک است. وقتی شیلاتی ها می گویند که ما می خواهیم تیلاپیا را در یزد پرورش بدهیم که به آب های آزاد و تالاب ها راه ندارد، همین خود دلیل این است که این ها خطرات آنرا پذیرفته اند و برای پرورش آن، محدودیت قایل شده اند.»

این دکترای اکولوژی با گوشزد کردن این نکته که خطر پرورش تیلاپیا تنها از بین بردن چند گونه بومی نیست گفت:« بحث این است که ماهی تیلاپیا وقتی بر اکوسیستم تاثیر می گذارد ابعاد اجتماعی،اقتصادی ومحیط زیستی دارد و تنها بحث از بین رفتن و کاهش یکی دوتا گونه نیست. وقتی تیلاپیا وارد یک تالاب می شود بر روی پوشش گیاهی تاثیر گذاشته و می تواند گیاه ها را از بین ببرد؛ یا وقتی وارد مخزن یک سد می شود به دلیل تولید مثل بالایی که دارد و تراکمی که پیدا می کند باعث می شود که مواد مغذی داخل آب زیاد شود و این مواد مغذی زیاد، باعث رشد زیاد فیتوپلانگتون می شود و آب، کیفت خودش را برای شرب و بسیاری از دیگر مصارف از دست می دهد.

الان در تالاب شادگان که دو نمونه از ماهی "تیلاپیا" رفته است معیشت جوامع محلی که یک درآمد محدودی را از صید ماهی های بومی داشته مختل شده است. حال برخی می گویند به جای آن ماهی ها، تیلاپیا را صید کنند و بفروشند. اما جوامع محلی می گویند صید تیلاپیا برای ما درآمدی ندارد؛ چون این ماهی 4-3 ماهه بالغ می شود وهنگام تکثیر بسیار کوچک است. یکساله که می شود تازه به اندازه یک کف دست می شود و به این دلیل، ارزش صید و فروش در بازار را نخواهد داشت. این ماهی کوچک، انرژی خود را فقط صرف تولیدمثل می کند و رشد چندانی ندارد. از سوی دیگر فضای زندگی و تولیدمثل بقیه ماهی ها را نیز مختل می کند. گونه های بومی ما معمولا در یکسال و دوسال و بالاتر بالغ می شوند و تا این ها بخواهند تولید مثل کنند، تیلاپیا 5-4 بار تولیدمثل کرده است.»

عبدلی در پاسخ به این سوال اسکان که "با توجه به این خطرات و نیز عدم صرفه اقتصادی برای صیادان، دلیل این همه اصرار سازمان های متولی از جمله شیلات چیست" گفت:« دلیل این اصرار، دیدن منافع اقتصادی کوتاه مدت و عدم بینش جامع نگر و بی توجهی به "توسعه پایدار" است. در حالی که من وقتی شعارم را می گذارم "توسعه پایدار" ، باید فعالیت هایی که صورت می گیرد متناسب با فعالیت های محیط زیستی باشد و به آن صدمه نزند. اما وقتی که من تنها منافع اقتصادی کوتاه مدت را در نظر می گیرم نتیجه می شود اصرار بر طرح های نادرست. توجیه شیلات این است که تیلاپیا ماهی مقاومی است که شوری وآلودگی را تحمل می کند و در آب های غیرمتعارف نیز می توان آنرا پرورش داد، این ویژگی ها در ظاهر برای پرورش دهنده خوب است؛ اما برای محیط زیست تالاب های ما که ده ها مشکل دارند یک اشکال جدی است. ماهی می تواند در تمام این شرایط دوام بیاورد و دائم تکثیر شود. این یعنی می تواند به یک گونه مهاجم تبدیل شود.»

این عضو هیات علمی پژوهشکده علوم محیطی دانشگاه شهید بهشتی درباره امکان محصور نگه داشتن این گونه در یک منطقه تاکید کرد:« تجربه 4-3 دهه اخیر را در کشور نگاه کنید که آیا ما توانسته ایم یک گونه ای را در یک منطقه خاص، محصور نگه داریم یا اینکه وقتی گونه ای را وارد کرده ایم سر از شمال وجنوب و شرق و غرب کشور در آورده است. تجربه نشان می دهد که ما توان کنترل گونه ها را در یک منطقه نداریم و بنابراین باید ریسک آنرا برای کل کشور در نظر بگیریم که ریسک ماهی "تیلاپیا" برای کل کشور یک فاجعه است. یعنی خلاصه آن این است که ماهی تیلاپیا، آینده کشور و تالاب ها و مخازن آب شرب را در کشور با یک بحران جدی مواجه خواهد کرد. اما شدت این بحران در مناطق مختلف با هم متفاوت است. در مناطقی که مانند خوزستان گرم تر و معتدل تر هستند اکنون یک فاجعه شکل گرفته است و ما باید از این ها درس بگیریم. تا کی قرار است اشتباهات را تکرار کنیم و از آنها عبرت نگیریم؟»

او گفت:« برای پرورش ماهی هم راه های زیادی هست؛ چرا ما اصرار داریم که بر روی یک گونه مهاجم با این همه پیامد سرمایه گذاری کنیم؟ میلیاردها تومان صرف تحقیقاتی شده و ثابت شده که در یزد و قم و خوزستان می توان ماهیان خاویاری پرورش داد. حالا نتیجه این تحقیقات را چرا استفاده نمی کنند و ماهیان خاویاری را پرورش نمی دهند؟ اگر شما آب دارید و می خواهید از آب، استفاده خوب و بهره برداری بهینه انجام بدهید بهتر است ماهیان خاویاری پرورش دهید که خاویارش را نیز کیلویی چند میلیون تومان بفروشید تا اینکه بروید تیلاپیایی را پرورش بدهید که امگا 6 آن نسبت به امگا 3 آن، آنقدر زیاد است که مشکلات سلامت زیادی برای مصرف کننده دارد. از سوی دیگر کیفیت گوشت ماهی تیلاپیا نسبت به تمام دیگر ماهیان، پایین تر است. نسبت به قزل آلا بسیار پایین تر است و از شوریده و کیلکای دریای خزر هم پایین تر است. اگر من بخواهم برای مردم ایران ماهی تجویز کنم و ماهی خورشان کنم که با مصرف ماهی سالم تر باشند، باید ماهی سالم به آنها بدهم؛ نه ماهی تیلاپیایی که جزو غذاهای درجه 3 بوده و گوشت مناسبی ندارد.»

این دکترای اکولوژی در پایان از مسوولان سازمان حفاظت محیط زیست پرسید:« اگر ما به تخصص و توان علمی و به متخصصان محیط زیست کشورمان باور داریم که آنها بعد از یک دهه بحث و گفت وگو و نشست های هم اندیشی و نوشتن و جلسات به این نتیجه رسیده اند که پرورش تیلاپیا برای ایران بحران زا و پرآسیب است و همه هشدارها داده شده، چگونه است که سازمان حفاظت محیط زیست یک شبه تصمیم می گیرد که به این طرح، مجوز اجرا بدهد؟ تا امروز 3 تا رییس سازمان آمده اند ورفته اند و ما همیشه و در هر سه دوره نظر کارشناسی مان را داده ایم و اجرای این طرح را دارای پیامدهای جدی و خطرناک برای کشور و مردم عنوان کرده ایم؛ حال چگونه می شود سازمان به یکباره با این طرح موافقت می کند؟ چه تغییری اتفاق افتاده است؟ آیا ارزیابی ریسک جدید صورت داده اند و به این نتیجه رسیده اند که این، خطری ندارد؟ اگر چنین کاری صورت گرفته چرا به ما نشان داده نشده است؟ ما مطالعات جدیدی در اینباره ندیده ایم که اثبات کند نتایج مطالعات قبلی نادرست بوده و اجرای این طرح، خطر ندارد.»
 
 
 
 
 
 
 
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
کل نظرات : ۴
منتشر شده : ۲
در صف انتظار : ۱
غیر قابل انتشار : ۱
 
 
پاني
عالي و احسنت
رجبی پور
غالب ادعا های مطرح شده در این مصاحبه متاسفانه صحیح نیست و خبر سازی است