ضعف زراعت چوب؛ پاشنه آشیل طرح تنفس جنگل

ضعف زراعت چوب؛ پاشنه آشیل طرح تنفس جنگل
طرح تنفس جنگل در حالی برای یک دوره 10 ساله در کشور به اجرا گذاشته شده است که زراعت چوب به عنوان یکی از بسترهای مورد نیاز آن همچنان دچار ضعف اساسی است و هیچ‌گونه دورنمای امیدوار کننده‌ای دیده نمی‌شود.
دوشنبه ۲۶ شهريور ۱۳۹۷
ساعت ۱۰:۲۷
کد مطلب: ۱۴۱۴۳
Share
اسکان نيوز: مجلس شورای اسلامی سال 89 با تصویب قانونی، توسعه زراعت چوب را به منظور افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی به عنوان یک تکلیف تعریف کرد و دی ماه سال 1392 نیز دولت مصوبه‌ای در خصوص بهینه‌سازی وضعیت مدیریت منابع طبیعی گذراند که در ماده 48 آن بر ضرورت توسعه زراعت چوب تاکید شده است.

از سوی دیگر، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور سهم زراعت چوب در تامین منابع سلولزی را 40 درصد اعلام کرد و طبق برنامه سطح اختصاص یافته به این کار تا پایان برنامه ششم توسعه باید از 15 هزار هکتار کنونی به 75 هزار هکتار برسد.

اگرچه طرح تنفس و ممنوعیت برداشت چوب از جنگل‌های هیرکانی شمال که از سال پیش کلید خورده است، در واقع شوک اطلاع‌رسانی دولت تدبیر و امید نسبت به فاجعه آمیز بودن برداشت‌های بی‌رویه از جنگل‌های شمال است، اما برای به نتیجه رسیدن این مصوبه، نیاز به حل مشکلات زراعت چوب است.

کارشناسان نبود اراضی یکپارچه، بالا بودن دوره به بار نشستن سرمایه‌گذاری و انتظار هفت تا 10 ساله برگشت سرمایه، نبود تحقیقات بنیادی و برآورد میزان سوددهی، نبود مکانیزم لازم و تضمین‌کننده برای خرید چوب آلات از تولیدکنندگان و عدم پوشش سازمان‌های بیمه‌گذار را از مهمترین چالش‌ها و مشکلات کاشت و زراعت چوب در کشور بویژه مازندران می‌دانند.

مشکلات زراعت چوب استان مازندران در حالی است که به گفته کارشناسان با توجه به چالش‌های به وجود آمده ناشی از برداشت‌های غیر اصولی جنگل و محدودیت منابع تولید چوب و تاکید بر جنبه‌های ذخیره گاهی و حفاظت از جنگل‌های شمال، زراعت چوب مهمترین روش‌های تولید منابع و مواد اولیه صنایع چوبی است.

استان مازندران 460 هزار هکتار زمین زراعی و باغی دارد و از آن‌جایی که شالیکاری با 230 هزار هکتار برابر با نیمی از زمین‌های کشاورزی استان مهمترین کشت‌وکار محسوب می‌شود، زراعت چوب به دلیل ایجاد سایه و جلوگیری از تابش نور مستقیم خورشید به سطح مزرعه در این اراضی قابل انجام نیست و کشاورزان شالیکار حتی از کاشتن صنوبر در اطراف مزرعه‌ا‌شان چندان استقبال نمی‌کنند.

کارشناسان مسیرهای آبرفتی رودخانه‌ها، حاشیه دره‌های مرطوب، اماکن عمومی بویژه قبرستان‌ها، محوطه بقاع امامزادگان، حاشیه زمین‌های ورزشی، حاشیه آببندان‌ها و آبگیرها، اطراف راه‌های روستایی و بین شهری را از فرصت‌های مهم زراعت چوب در بخشی از کشور بویژه استان‌های شمالی می‌دانند.

نبود برنامه برای اقتصادی کردن زراعت چوب

عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری با بیان اینکه همچنان برای جنگل‌های شمال در بخش‌های مختلف حفاظت، توسعه جنگل، احیا و بهره‌برداری برنامه‌ریزی و طرح‌های جامعی تهیه نشده است، گفت: اگر طرح زراعت چوب به درستی برای تامین مواد اولیه واحدهای سلولزی اجرایی نشود، قاچاق چوب از داخل جنگل ها افزایش خواهد یافت.

محمد امینی افزود: جنگل‌های شمال قطعه‌قطعه آن نیاز به برنامه خاص دارد و با طرح استراحت جنگل چالش‌ها چندین برابر می‌شود.

وی چالش‌های زراعت چوب در زمین‌های مازندران را جدی و پررنگ دانست و بیان داشت: باید برای جای‌جای زمین‌های ملی و شخصی استان برنامه زراعت چوب تعریف کنیم.

این استاد دانشگاه با اشاره به این‌که در حال حاضر 100 هزار هکتار از زمین‌های در کشور زیر کشت زراعت چوب می‌رود که تولید سالانه آن 2 میلیون متر مکعب است، گفت: با توجه به نیاز هفت میلیون متر مکعبی صنایع چوبی کشور، زراعت چوب کمتر از 25درصد نیاز را بر طرف می‌کند.

وی تهیه نهال مناسب و ارزان از سوی وزارت جهاد کشاورزی، استفاده از زمین‌های کنار جاده‌های روستایی و شهری، آببندان‌ها و حاشیه رودخانه‌ها از راهکارهای توسعه زراعت چوب در مازندران برشمرد.

عضو هیات علمی دانشگاه کشاورزی ساری هشدار داد: اگر نتوانیم زراعت چوب را با هدف تامین مواد اولیه صنایع چوبی استان مازندران عملیاتی کنیم، یقین داشته باشید نه تنها قاچاق چوب از جنگل‌های شمال دوچندان می‌شود، بلکه با توجه به نیاز کارگاه‌ها و واحدهای صنعت چوب، قطع درختان در کوشه و کنار کشور دوچندان شده و قاچاق بیداد می‌کند.

بر اساس آمار کمیسیون قاچاق کالا و ارز مازندران کشف قاچاق چوب در استان در پنج ماهه سال جاری نسبت به مدت مشابه سال قبل حدود 2 برابر افزایش یافت.

بنابراین آمار میزان چوب قاچاق کشف شده حدود 450 هزار تن اعلام شده است که در این رابطه بیش از 100 قاچاقچی چوب دستگیر شدند.

در مازندران بیش از 2 هزار واحد کارگاهی و صنعتی بهره‌برداری چوب فعالیت دارند که طبق آمار 15 تا 20 درصد از نیازشان از داخل و بقیه از خارج تامین می‌شود.

این استاد دانشگاه یکی از دلایل عدم استقبال شالیکاران به زراعت چوب را انتظار هفت تا 10 ساله بازگشت سرمایه و سود دهی احتمالی دانست و گفت: با توجه به بی‌ثباتی قیمت‌ها و نبود تضمین خرید بر اساس تورم، کشاورزان انگیزه‌ای برای صنوبر کاری ندارند.

امینی افزود: از طرفی به دلیل نبود زمین‌های یکپارچه برای زراعت چوب و جزیره‌ای بودن آن، شالیکاران به دلیل وجود سایه درختان، اجازه درختکاری به همسایه‌های خود را نمی‌دهند.

وی با بیان این‌که دولت باید در کنار اجرا طرح تنفس جنگل به حفاظت، احیا و بویژه زراعت چوب توجه جدی‌تری داشته باشد، گفت: امروز بش از 50 درصد عرصه‌های جنگلی شمال کشور فاقد طرح‌های جنگل‌داری است و به اذعان مسئولان منابع طبیعی بیشترین تصرف و تخریب، آتش‌سوزی و عوامل تهدید کننده دیگر در جنگل ها در مناطقی مشاهده می‌شود که فاقد طرح جنگل‌داری است.

نبود انگیزه، مهمترین چالش زراعت چوب

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران منطقه ساری هم از زراعت چوب به عنوان طرح جایگزین برای تامین مواد اولیه مورد نیاز صنایع سلولزی در این خطه شمال کشور یاد کرد و گفت: با اجرا طرج تنفس جنگل‌های شمال، باید مواد اولیه صنایع سلولزی استان‌های شمالی از محل زراعت چوب تامین شود.

سیدمحسن موسوی‌تاکامی افزود: بر اساس قانون چندین دستگاه دولتی از جمله صنایع و معادن، شهرک صنعتی، دفتر امور روستایی استانداری‌ها، شهرداری، جهاد کشاورزی و مردم متولی اصلی این طرح هستند که تاکنون به نظر می‌رسد به طور جدی وارد این کارزار نشدند.

وی کمبود اعتبار، نبود متولی اصلی پیشرو و نبود توجیه اقتصادی برای اجرا طرح از سوی مردم را عامل اصلی کمرنگ شدن این طرح دانست.

موسوی‌تاکامی گفت: اجرا طرح زراعت چوب نیاز به تامین زمین دارد که این اراضی در اختیار دستگاه‌ها و مراکز دولتی و یا مردمی خارج از حیطه اختیار منابع طبیعی است و این دستگاه‌ها باید پیشقدم شوند.

مدیرکل منابع طبیعی مازندران گفت: اگر طرح زراعت چوب به درستی برای تامین مواد اولیه واحدهای سلولزی اجرایی نشود، قاچاق چوب از داخل جنگل‌ها افزایش خواهد یافت.

براساس آمار از 2 میلیون و300 هزار هکتار مساحت مازندران حدود 88 درصد منابع طبیعی تشکیل می‌دهد.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.