نشست "همدان در مسیر بازآفرینی" برگزار شد:

بررسی چالش‌های شهری شهر همدان/ آغاز جریان نوگرایی از سال ۱۳۰۴ در همدان

بررسی چالش‌های شهری شهر همدان/ آغاز جریان نوگرایی از سال ۱۳۰۴ در همدان
دومین نشست از سلسله نشست‌های دفتر هجدهم شرکت بازآفرینی شهری ایران با موضوع همدان در مسیر بازآفرینی با حضور محمد سعید ایزدی، معاون معماری و شهرسازی وزارت راه و شهرسازی؛ حسن سجادزاده، عضو هیات علمی دانشگاه بوعلی‌سینا همدان؛ مجید یوسفی‌نوید، معاون شهرسازی ومعماری شهرداری همدان؛ امیدشهاب رضویان، فیلمساز، کارگردان و کنشگر حوزه میراث فرهنگی؛ سیدمصطفی موسوی، رئیس مجمع سمن‌های استان همدان و منا عرفانیان سلیم، عضو هیات مدیره شرکت بازآفرینی شهری ایران به عنوان دبیر پانل برگزار شد.
پنجشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۷
ساعت ۱۳:۱۲
کد مطلب: ۱۵۵۵۰
Share
اسکان نيوز: محمدسعید ایزدی، معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی در این نشست با اشاره به سابقه  تاریخی شهر همدان، اظهار کرد: شهر همدان که ده دژی نظامی در دوره ماد بوده از جمله شهرهایی است که سابقه شهر و شهرنشینی در طول تاریخ از آن آغاز شده است.

وی با بیان این‌که همدان در زمان قبایل کاسی و مادی به عنوان مقر اجتماعی، ایجاد شده است، اظهارکرد: این شهر به دلیل این‌که محل تمرکز مردم بود، هگمتانه نام گذاری و بعدها اکباتان و همدان نامیده شد. در بدو شکل گیری، با عناصر طبیعی و بافت پیرامون هم پیوندی ای را رقم زد و شهر امروزی را شکل داد.

معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی ادامه داد: شهر همدان در دوره قاجار شهری با استخوان بندی مرکزی قوی، بازار مرکزی و محلاتی که در ارتباط روشن با ساختار مرکزی بودند، بافت شهری بسیار زیبایی را ایجاد می‌کرد.

وی افزود: وجود رودخانه در وسط شهر، پل‌ها و عناصر وابسته به آن و همچنین تپه‌های تاریخی، باغات و قلعه‌ها، شکل موزون و هماهنگی از شهرنشینی را پیش از سال ۱۳۰۰ در همدان تصویر می کرد.

به گفته ایزدی، همدان دارای بازار بی نظیر و پررونقی بوده و در کتب تاریخی همدان را انبار ایران نامیده‌اند.

معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی بیان کرد: همدان بیش از ۱۱۰ کاروانسرا، استخوان‌بندی فعال، همگن و در عین حال گسترده و زیبایی را به خود اختصاص می‌داد.

ایزدی با اشاره به وجود خیابان مهمی در کنار رودخانه همدان به نام بین‌النهرین، گفت: این رودخانه بدنه بی نظیری در شهر ایجاد می‌کرد و اسنادی که از آن زمان وجود دارد نشان دهنده کارکرد این رودخانه به عنوان یک عنصر حیاتی در طول تاریخ این شهر است.

وی با اشاره به این‌که زمینه‌های جریان نوگرایی در همدان بعد از سال ۱۳۰۴ با حضور مهندس وزارت داخله در این شهر آغاز شد، اظهارکرد: این مهندس که مامور می‌شود صنعت چرم‌سازی را مدرن کند حتی کارخانه چرم سازی هم دایر کرد، بعد از ۴ سال زندگی در همدان پیشنهاد ایجاد نظام شهری جدید و استقرار میدان مرکزی با خیابان های ۶ گانه را در شهر همدان ارائه داد و این مساله آغازی برای تقابل سنت و مدرنیته در زندگی شهری همدان بود.
 
 نوسازی با افتخار تبلیغ می‌شود

معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی افزود: او در سال ۱۳۰۴ جدای از ایجاد ساختار جدید در همدان، سعی در غلبه بر ساختار گذشته دارد. این فرد ساختار گذشته شهر را کهنه و فرسوده می‌داند و از همین جاست که باید به تفکر به وجود آمده توجه کرد. در آن دوره جریان نوسازی با افتخار و تبلیغ شکل می‌گیرد و ادامه می یابد و شهری شدن و امروزی شدن تلقی می شود. با وجود این تفکرات هنوز بازار با استحکام در جای خود قرار دارد.

ایزدی همچنین گفت: اولین مداخله کلان مقیاس در بافت شهری همدان از سال ۱۳۰۸ آغاز شد.

بناهای مدرن ظهور می‌کنند

به گفته وی، در عین حال اتفاقات ۱۳۱۰ به بعد، ساختارهای خوبی را هم جایگزین می کند. یعنی این بدنه شهری که می بینید ساختار دلپذیری است. به تدریج این روند کامل می شود. بازار تحت تاثیر احداث میدان و خیابان ها تکه تکه می‌شود و قدرت خود را از دست می‌دهد. جابجایی‌هایی به لحاظ جمعیتی در مرکز شهر رخ می‌دهد، بناهای مدرن شروع به ظهور می‌کنند. انجمن آثار ملی دو اثر خود در همدان را بر پا می‌کند، یکی آرامگاه باباطاهر است و دیگری آرامگاه بوعلی سینا. این تصویری از دهه ۵۰ همدان است. در این دوره درست است که یک خیابان و شبکه هایی به شهر تحمیل شده اما هنوز ساختار زیرین توانسته شکل خود را حفظ کند و فقط جراحتی بر آن وارد شده است.

 نابودی حیات قبلی با زندگی ماشینی

معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی اظهار کرد: همدان به تدریج با تداوم  جریان احداث خیابان‌ها تغییر کرد و روی رودخانه پوشیده و تبدیل به فاضلاب شد و آرام آرام از صحنه زندگی محو شد. زندگی ماشینی هم حیات قبلی را از میان برد.  

 پیشنهاد رسمی گستردگی همدان در دهه ۵۰

وی با اشاره به این‌که در دهه ۵۰ اولین طرح جامع همدان به شکل رسمی تهیه شد، افزود: در این طرح پیشنهاد گستردگی شهر همدان داده شد. در این طرح جهت توسعه به سمت باغات و اراضی مرغوب شهر بود که روند توسعه را با تخریب‌های عجیب و غریب در این حوزه مصادف کرد.

 بانک رهنی آپارتمان می‌سازد

به گفته ایزدی، بانک رهنی در سال ۵۱ شروع به تبلیغ می کند، اوراق می‌فروشد و پیش فروش می‌کند و یک مجموعه آپارتمانی می‌سازد که در همدان به آپارتمان‌های بانک رهنی معروف است و در عین حالی که با این اقدام جراحتی بر پیکر شهر وارد می‌شود، نوسازی در آن دوره اتفاق می‌افتد.

 گسترش ناگهانی شهر به سمت روستاها

معاون شهرسازی و معماری وزارت راه و شهرسازی بیان کرد: در دهه ۶۰ طرح موژدا با ادامه همان مسیر قبلی شهر را با اضافات عجیب و غریبی ادامه می‌دهد. شهر به یکباره به سمت روستاهای پیرامون و بیرون از خطوط حمل و نقل برون شهری گسترش پیدا می‌کند و به تدریج از شکل موزون خود خارج می شود به طوری که می توان آن را به شکل تکه پاره ای ترسیم کرد.

 تنزل کیفیت زندگی کلید می‌خورد

وی اظهار کرد: با اجرایی شدن طرح موژدا روستاها به شهر نزدیک شدند و سکونتگاه‌‌های غیررسمی اطراف شهر شکل گرفت و از این زمان عدم توازن موجب شروع جریان تنزل کیفیت در زندگی شهری می‌شود.  

ایزدی تاکید کرد: طرح‌های اجرا شده در همدان این شهر را متورم و روددره‌هایی را که به نوعی زمینه زندگی را برای هم پیوندی با محیط در این شهر فراهم می‌کردند، نابود و هسته مرکزی شهر را دچار تغییرات جمعیتی کرد.  

 چالش‌های همدان

وی در ادامه چالش های موجود شهر همدان را برشمرد.

شهر همدان با جمعیتی بالغ بر ۵۵۴۴۰۶ نفر در مساحتی بالغ بر ۵۶۰۰ هکتار دارای ۵۱۲ هکتار بافت تاریخی با مسایل و مشکلات زیرساختی و خدماتی و تغییر ساختار کارکردی اجتماعی است. همچنین ۴۳۰ هکتار بافت ناکارآمد میانی و ۱۰۷۳ هکتار سکونتگاه غیررسمی دارد.

سازمان فضايي فاقد انسجام و يكپارچگي به ويژه در حوزه شمال و شرق و عدم امتداد و اتصال استخوان‌بندی منطقه مركزی تاريخی به عناصر ساختاری شهر است.

وی تاکید کرد: در گذشته فقیر و غنی در ترکیب بی‌نظیر اجتماعی در کنار یکدیگر زندگی می‌کردند اما در حال حاضر تغییرات نظام ساختار اجتماعی، جریان دو قطبی شدن شهر را تشدید کرده است.

تهدید و تخریب زیست‌بوم‌ها بویژه باغات، رود دره‌ها و فضا سبز پیرامونی آن‌ها تهدید و تخریب شده است.

تنزل کیفیت ساخت، رواج معماری بی‌هویت، بی توجهی به فن‌آوری‌ها و مصالح بومی و احترام به ارزش‌های زمینه، مشکلات عدیده‌ای را برای همدان ایجاد و حیات این شهر را نابود کرده است.

تنزل مکانی و اجتماعی بافت تاریخی، تداوم روند گسترش فعاليت‌های ناسازگار در اطراف بازار و كاستن از اهميت و پتانسيل اقتصادی بازار و محدوده منطقه تاريخی مركزی شهر به عنوان قلب تپنده اقتصادی، تاريخی، فرهنگی،گردشگری ومذهبی ـ فرهنگی شهر از جمله مشکلات دیگر شهر همدان است.

گسترش غيربرنامه‌ريزی شده روستاهای پيرامون شهر در حوزه شمال خارج از برنامه گسترش یافته و نحوه مواجه با آن‌ها از دیگر معضلات همدان به شمار می آید.
به نقل از روابط عمومی شرکت بازآفرینی شهری ایران وی در پایان با بیان این‌که امروزه پل‌سازی و برج‌سازی سمبل شهرنشینی، شده است، خاطرنشان کرد: با فناوری‌های نوین و زیرساخت‌های جدید مخالف نیستیم اما پرسش اساسی این است که آیا ایجاد این زیرساخت‌های جدید توانسته است در ارتقا کیفیت زندگی شهروندان موثر باشد.
 
مرجع: پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.