کاوش برای احیای پایتخت گمشده

کاوش برای احیای پایتخت گمشده
شهر تاریخی «اوجان» در 60 کیلومتری شرق تبریز از جمله نمادهای تمدنی سلجوقیان و ایلخانان مغول در حوزه معماری ایران زمین است که فصل جدیدی از کاوش‌های باستان شناختی برای بیرون آوردن آن از دل خاک در حال انجام است.
يکشنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۷
ساعت ۱۰:۳۰
کد مطلب: ۱۵۶۱۱
Share
اسکان نيوز: شهر تاریخی «اوجان» در جنوب شهر بستان آباد فعلی واقع است که در پی حوادثی مانند زمین لرزه و جنگ‌های مختلف در حال حاضر آثار اندکی از آن بر جا مانده است.

«اوجان» در زمان ایلخانان، پایتخت ییلاقی سلاطین و امیران مغول بود، به طوری که در فصولی از سال، سلاطین، خاتون‌ها و شاهزادگان مغولی در این شهر استقرار می‌یافتند و چمنزارهای اطراف شهر محل اتراق، مشق سپاهیان و نیز چراگاه احشام دولتی بود.

حال بعد از گذشته نزدیک به 800 سال از آن تاریخ، باستان‌شناسان در تلاش هستند تا داده‌های جدید حاصل از پژوهش میدانی و بررسی‌های باستان‌شناختی در شهر تاریخی «اوجان» را با منابع مکتوب دوره ایلخانی مورد سنجش قرار دهند و یک گام دیگر برای معرفی این شهر بزرگ اسلامی بردارند.

«اوجان» 140هکتار وسعت دارد

سرپرست تیم کاوش شهر باستانی «اوجان» در این خصوص، گفت: کاوش در این منطقه تاریخی از سال 1385 به کارفرمایی دانشگاه تهران با هدف مکان یابی شهر «اوجان» آغاز شده است.

رحیم ولایتی افزود: در12 سال گذشته تمامی مناطق شهرستان بستان آباد قدم به قدم بررسی شده و در این بررسی‌ها بیش از 600 محوطه شاخص پیش از تاریخ، دوره تاریخی و دوره اسلامی را شناسایی و گزارش چهار فصلی به سازمان میراث فرهنگی ارائه کرده‌ایم.

وی با بیان این‌که مکان یابی شهر اوجان نیز انجام شده، ادامه داد: اکنون سه سال است که در این شهر با حدود 140 هکتار وسعت، کاوش می‌کنیم.

این استاد باستان شناسی دانشگاه تهران اظهار کرد: متاسفانه حدود 35 هکتار از شهر تاریخی «اوجان» در اوایل انقلاب به شهرک صنعتی واگذار و اکنون این شهرک روی بخشی از شهر باستانی اوجان واقع شده است.

وی اظهار کرد: 95 هکتار از این شهر آزاد است که بخشی از آن کشاورزی شده و در اختیار مردم بوده و بخشی نیز جزو اراضی ملی است.

ولایتی گفت: تاکنون چهار بنا خاص از داخل شهر «اوجان» شناسایی کرده‌ایم که مهم‌ترین و شاخص‌ترین آن‌ها قلعه حکومتی است که در قرن ششم هجری توسط سلجوقیان تاسیس و در زمان ایلخانان بازسازی شده است.

وی یادآوری کرد: شهر اوجان از جمله شهرهای بزرگ بعد از تبریز بوده و وسعت آن بزرگ‌تر از مراغه امروز است.

سرپرست تیم کاوش شهر باستانی «اوجان» تاکید کرد: به دلیل سه زمین لرزه بزرگ که در آذربایجان اتفاق افتاده، شهر اوجان به طور کامل متروک و در زیر خاک مدفون شده است.

وی یادآوری کرد: در دوره ای که زندگی در «اوجان» جریان داشت، این شهر از جمله شهرهای بزرگ راه ابریشم محسوب می‌شد.

ولایتی اضافه کرد: در شهر باستانی «اوجان» کاروان‌سراها، مساجد، قصر شاهی و قلعه وجود داشت ولی اکنون بر روی آن کشاورزی انجام می‌شود.

وی افزود: قلعه اوجان با توجه به این‌که حدود 800 سال زیر خاک مدفون بوده است اکنون تلاش می‌کنیم اسکلت کامل آن را بیرون بیاوریم و هدف ما این است که همراه با کار باستان شناسی، آن را مرمت و بازسازی کنیم.

استاد باستان شناسی دانشگاه تهران ابراز امیدواری کرد دولت و سازمان میراث فرهنگی تیم کاوش «اوجان» را در شناسایی هویت فرهنگی و تاریخی منطقه کمک کنند.

وی گفت: سلطان سلیمان عثمانی وقتی که موفق به فتح شهر تبریز نمی شود، به اوجان سفر می‌کند؛ در آن زمان نقاشی بنام متراقچی همراه سلطان سلیمان بود که در مسیر حرکت پادشاه نقاشی‌های از تبریز، میانه و اوجان کشیده است.

ولایتی اضافه کرد: این نقاشی‌ها که در آن قلعه و قصر شاهی «اوجان» در محوطه بزرگی به تصویر کشیده شده، عامل شناسایی خوبی برای گروه کاوش و مستندنگاری شهر اوجان است.

وی تشریح کرد: متاسفانه مردم به اهمیت حفظ هویت فرهنگی و تاریخی خود آگاه نیستند و اطلاعی از این‌که آثار باستانی و تاریخی در واقع شناسنامه یک ملت است، ندارند؛ از این رو آنان بیشتر به دنبال کشف عتیقه از سایت‌های باستانی و تبدیل آن به پول هستند که در واقع نوعی انهدام هویت است.

ولایتی گفت: امیدوارم سطح آگاهی مردم افزایش یابد و دیگر به دنبال فروش اموال فرهنگی و تخریب بناهای تاریخی نباشند.

وی تاکید کرد: تشکیل انجمن‌های مردم نهاد در این زمینه و آگاه‌سازی مردم از ضرورت حفظ هویت فرهنگی و تاریخی می‌تواند نجات بخش این حوزه باشد.

 «اوجان» نقش مهمی در حیات اجتماعی خطه آذربایجان داشت

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع ‌دستی و گردشگری آذربایجان شرقی نیز گفت: با استناد به بررسی‌های باستان‌ شناختی شهرستان بستان ‌آباد، شناسایی و مستندنگاری شهر تاریخی اوجان در راستا برنامه پژوهشی تعیین عرصه‌وحریم شهر تاریخی «اوجان» آغاز شده و همچنان عملیات در حال انجام است.

مرتضی آبدار اظهار کرد: «اوجان» یکی از شهرهای آذربایجان در دوره سلجوقیان و ایلخانان مغول بوده که در حیات اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن مقطع نقش بسیار مهمی را ایفا کرده است، به ‌طوری که غازان خان پادشاه مشهور و فرهنگ دوست مغول در دوره ایلخانی در این شهر ساخت و سازهایی انجام داده و آن را «دارالاسلام» نامید.

آبدار با اشاره به این‌که در این پروژه هیات باستان ‌شناسی به منظور آزادسازی بخشی از معماری شهر تاریخی «اوجان» اقدام به کاوش قلعه حکومتی کرده است، اضافه کرد: در فصل نخست، برج شرقی قلعه تاریخی شهر اوجان طی کاوش‌های متخصصان باستان شناسی به طور کامل کشف شد.

وی عمده هدف در این کاوش را آسیب ‌شناسی آثار تاریخی شهر اوجان و مطالعه و تبیین قابلیت‌های گردشگری در این منطقه بیان کرد که در فصل دوم، کاوش برج غربی و پیدا کردن دیواره سنگی اطراف قلعه در تپه‌های مجاور انجام خواهد شد.

شهرستان بستان‌آباد با حدود یکصد هزار نفر جمعیت در فاصله 60 کیلومتری جنوب شرقی مرکز آذربایجان شرقی قرار دارد.

شهر «اوجان» از جمله شهرهای تاریخی -باستانی، اسلامی ایران در آذربایجان شرقی با حدود صد هکتار وسعت است که در دوره «غازان‌خان» ایلخانی احیاء، نوسازی و توسعه یافته است.

حسین علی‌پور، از شهروندان شهر بستان‌آباد، در پاسخ به این سئوال که آیا شهر تاریخی «اوجان» را می‌شناسد، گفت: من از پدربزرگم داستان‌هایی درباره عظمت این شهر و نمایش سواران در آن در زمان‌های خیلی دور چیزهایی شنیده‌ام.

این شهروند 70 ساله بستان آبادی افزود: البته من نمی‌دانم که قدمت این شهر به چه زمانی می‌رسد، اما بر اساس نقل قول‌هایی که سینه‌به‌سینه نقل شده، می‌دانم که زمانی شهر آبادی بوده است.

حسین حق‌گو با 82 سال سن نیز که از معمرین شهرستان بستان آباد است، گفت: دانسته‌های من از شهر «اوجان» در حد حکایت‌هایی است که در زمان‌های قدیم از مادربزرگم شنیده‌ام؛ البته آن حکایت‌ها خیلی شاخ و دم داشت.

حق‌گو اضافه کرد: البته هنوز نیز نام «اوجان» به عنوان پسوند در نام خانوادگی خانواده‌های قدیمی بستان آباد به چشم می‌خورد.

وی به این سئوال که آیا می‌داند شهر «اوجان» در کجا بستان آباد فعلی قرار دارد، پاسخ منفی داد و گفت: نه متاسفانه چیزی در این باره نمی‌دانم.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.