بازار متشکل، ابزار مهار سرکشی ارز را تجمیع می‌کند

راهکاری که قرار است نرخ دلار را بشکند

راهکاری که قرار است نرخ دلار را بشکند
بازار متشکل ارزی تصمیمی درست و منطبق بر اصول اقتصاد است اما نتیجه آن به نحوه اجرا این سیاست و این‌که مدیران اقتصادی تا چه حد قدرت اجرایی داشته باشند، بستگی دارد.
چهارشنبه ۲۵ ارديبهشت ۱۳۹۸
ساعت ۰۹:۵۴
کد مطلب: ۱۹۶۹۳
Share
اسکان نيوز: در طول بیش از یک سال گذشته راهکارهای دولت برای تعادل بخشی و ایجاد ثبات ماندگار در بازار ارز جواب نداد و با هر تحرک جزیی در اقتصاد و سیاست خارجی شاهد جهش قیمت‌ها در بازار ارز بودیم که به سرعت به سایر بازارها هم سرایت می‌کرد.

جدیدترین راهکار عملی دولت و بانک مرکزی برای کنترل و ساماندهی بازار ارز، راه‌اندازی «بازار متشکل ارزی» است. البته طرح بازار متشکل ارزی جدید نیست و در سال‌های گذشته هم در مقاطعی که با بحران ارزی مواجه بودیم این طرح برای ساماندهی بازار پیشنهاد شد اما به دلایل متعددی به اجرا نرسید.

اما این بار طبق گفته رئیس کل بانک مرکزی، بازار متشکل ارزی از شنبه هفته آینده یعنی بیست و هشتم اردیبهشت ماه شروع به کار می‌کند. هدف دولت و به طور ویژه بانک مرکزی و وزارت اقتصاد این است که بتوان با ایجاد بازار متشکل ارزی، نرخ های متعدد ارز را که از کانال‌های غیررسمی و از سوی سوداگران تعیین می‌شود، حذف و نرخ جدید بازار متشکل را به عنوان مبنا در بازار جایگزین آن کرد.

شورای پول و اعتبار دی ماه سال گذشته با راه‌اندازی بازار متشکل ارزی موافقت کرد و به این ترتیب اولین جلسه هیات مدیره آن اواخر فروردین ماه امسال با حضور نمایندگان کانون صرافان، کانون بانک‌های دولتی، کانون بانک‌های خصوصی و فرابورس برگزار شد.

هر چند در آستانه آغاز به کار این بازار هنوز ابهاماتی از نحوه کارکرد و سازوکار آن وجود دارد اما طبق آنچه اعلام شده قرار براین است که این بازار با مشارکت بانک‌ها و صرافی‌‌های مجاز و تحت نظارت و بازارگردانی بانک مرکزی با تمرکز بر معاملات نقدی راه‌‌اندازی شود.

به عبارت ساده‌تر هدف دولت این است که این بازار را به مرجعی برای تعیین مبنا نرخ ارز تبدیل کند. صادرکنندگان هم که از جمله دارندگان منابع ارزی در کشور محسوب می‌شوند می‌توانند در چارچوب مقررات، ارز موجود خود را در این بازار عرضه کنند. هر چند که این بازار شبیه به بورس نیست اما معاملات به صورت برخط انجام می شود تا در یک بستر کاملا شفاف نرخ ارز کشف شود.

در حالی که هدف دولت از راه‌اندازی این بازار مهار سوداگری در بازار و ساماندهی آن است اما بسیاری از کارشناسان نگران دخالت مستقیم دولت در بازار ارز هستند و معتقدند بانک مرکزی باید در این بازار نقش حاکمیتی داشته باشد و نه تصدی گری اما به هر حال واقعیت این است که اصلی‌ترین بازیگر این بازار بانک مرکزی است.

کاهش سهم دلالان در بازار با راه اندازی بازار متشکل ارزی

مجیدرضا حریری، کارشناس و فعال اقتصادی درباره چگونگی کارکرد بازار متشکل ارزی و تاثیر آن در تعادل بخشی به بازار، گفت: بازار متشکل ارزی در واقع یک صرافی بزرگی است که بانک مرکزی آن را طراحی کرده و تاسیس می‌کند. باید این واقعیت را بپذیریم در ایران بازار معنا ندارد چرا که انحصار در اقتصاد ایران وجود دارد و این غیرقابل انکار است.

وی ادامه داد: بانک مرکزی به عنوان مرجعی که هم درآمدهای نفتی و هم بخش عظیمی از درآمدهای غیرنفتی کشورمان را در اختیار دارد از نوعی انحصار در این حوزه بهره‌مند است. به معنا دیگر حدود 80 درصد ارزی که در کشور استحصال می‌شود، حاصل صادرات نفتی و غیرنفتی است که به صورت مستقیم و غیرمستقیم در اختیار دولت و بانک مرکزی قرار می‌گیرد. بنابراین در شرایطی که عرضه کننده انحصاری وجود داشته باشد مباحثی مانند بازار و کشف قیمت موضوعیت ندارد و واقعی نیست.

حریری با اشاره به تغییر سیاست بانک مرکزی در کنترل بازار ارز، گفت: در سال‌های گذشته بانک مرکزی از سوی برخی از صراف‌ها که از صرافان معتمد محسوب می‌شدند ارز را به بازار تزریق یا از بازار جمع‌آوری می‌کرد. اما طی این سال‌ها به تناوب شاهد آن بودیم که برخی صرافان معتمد، مابه التفاوت ارز و رانتی را که به آن‌ها داده می شد به نفع تنظیم بازار استفاده نمی‌کنند و به معنا دقیق‌تر این صرافان از اعتماد بانک مرکزی سواستفاده می‌کردند.

وی تاکید کرد: معتقدم اگر قرار است بانک مرکزی در بازار دخالت مستقیم داشته باشد و در زمان‌های نیاز، ارز در بازار تزریق یا جمع‌آوری و قیمت را از این طریق کنترل کند، سیاست و راهکار درست و کارآمد این است که نسبت به ایجاد یک صرافی بزرگ اقدام کند که تشکیل بازار متشکل ارزی هم در راستا همین اقدام است.

حریری با بیان این‌که هیات مدیره شرکت مشخص شده‌اند و تحت نظر بانک مرکزی هستند و از این پس شیر جریان بازار ارز در دست بانک مرکزی خواهد بود تا شدت آن را کنترل کند، گفت: نفوذ دلالان ارزی قابل پیش بینی است اما قطعا سهم و قدرت مانور آن‌ها کاهش و در مقابل قدرت مانور بانک مرکزی افزایش پیدا می کند.

این فعال اقتصادی با بیان این‌که اساسا چیزی به نام کشف قیمت ارز وجود ندارد، ادامه داد: در واقع با این سازوکار بانک مرکزی تعیین کننده قیمت ارز در بازار خواهد شد. بازار هم مجبور است نرخ را بپذیرد. البته تمام این موضوعات بستگی به میزان ذخایر ارز بانک مرکزی دارد، این‌که بانک مرکزی با چه ارزی می‌خواهد بازار را کنترل کند.

وی تاکید کرد: تقاضاهایی برای سفته‌بازی در بخش ارز در بازار وجود دارد اعم از تقاضا برای خروج سرمایه و تامین ارز برای واردات کالاهای قاچاق که شدت این تقاضاها در بازار بالا است و عرضه کننده ارز هم مانند سال‌های گذشته ارز کافی ندارد به همین دلیل هم بانک مرکزی از راهکارهای قدیمی خود دست کشیده و به دنبال راه‌اندازی بازار متشکل ارزی است.

بازار متشکل ارزی قیمت دلار را می‌شکند

هر چند که برای بازار متشکل ارزی ماموریت‌های متعددی تعریف شده است اما آن‌چه در اولویت قرار دارد، تعادل بخشی به بازار و کوتاه کردن دست دلالان در نرخ‌گذاری ارز است. در حال حاضر اجرا درست اهداف بازار متشکل ارزی به دو عامل بستگی دارد اول این‌که بانک مرکزی تا چه حد بتواند دست صرافی‌های خرد را در تعیین قیمت‌ها ببندد و عامل دوم این‌که تا چه میزان از ذخایر ارزی خود را صرف اجرا این طرح کند. به طور قطع این دو عامل می‌تواند در اجرا سیاست‌های بانک مرکزی نقش تعیین کننده داشته باشند.

کارشناسان بر این باورند که این سیاست برای سامان بخشی به حواله‌های خرد و حواله هایی است که منشا قانونی برای واردات ندارند. به طور کلی بازار متشکل ارزی می‌تواند به بازار حواله هایی که منجر به خروج سرمایه می‌شوند یا هزینه‌های ارزی مسافری و دانشجویی و ... ، سامان دهد البته علت عمده نوسانات قیمت ارز هم به همین بخش ها برمی‌گردد زیرا قیمت‌هایی که بازار اسکناس با حجم بسیار کم از تقاضا بازار را شامل می‌شود، در بازار حواله بسیار اثرگذار است.

حال باز به این سئوال مهم باز می‌گردیم که آیا بازار متشکل ارزی می‌تواند قیمت ارز در بازار را کاهش دهد؟ برخی از کارشناسان در پاسخ به این سئوال می‌گویند، این سیاست- راه‌اندازی بازار متشکل ارزی- از لحاظ تئوری کاملا درست و منطبق بر اصول اقتصاد است اما موضوع نحوه اجرا این سیاست است و این‌که مدیران اقتصادی تا چه حد قدرت اجرایی داشته باشند. به طور قطع راه اندازی بازار متشکل ارزی در ابتدا از نظر روانی بر قیمت‌ها اثر گذار خواهد بود و باعث بروز سکته‌ای در بازار می‌شود و احتمالا قیمت‌ها کاهش پیدا می‌کند اما اثرگذاری این سیاست در کنترل قیمت‌ها را باید پس از گذشت چند از آغاز به کار بازار ارزیابی کرد.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.