بیل توسعه یا تبر تخریب

بیل توسعه یا تبر تخریب
اجرا بسیاری از طرح‌های عمرانی نظیر راه سازی، اغلب در اراضی ملی یا جنگلی و ناگزیر با خاکبرداری در مراتع و قطع درختان همراه است و تعبیر حامیان محیط زیست از آن به عنوان تخریب طبیعت، روند کارها را کند و مسئولان امر را سرگرم پاسخگویی به حواشی می‌کند.
دوشنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۸
ساعت ۱۲:۵۵
کد مطلب: ۲۲۴۳۵
Share
اسکان نيوز: پوشش گیاهی و جنگلی از مشخصه‌های بارز استان‌های شمالی ایران به ویژه گیلان است و کسی در اهمیت نگهداری آن به عنوان میراث کهن و طبیعی شکی ندارد اما طراحان و مهندسان طرح‌های عمرانی نظیر سدسازی و راه‌سازی برای مقرون به صرفه بودن و دستیابی سریع به هدف‌های پروژه، گاه مجبور به تدوین نقشه‌ای در مسیر اراضی جنگلی هستند و ضرر تخریب منابع طبیعی در این‌گونه طرح‌ها، در مقایسه با فوائد و مزایا، بسیار ناجیز است و ناگزیر باید به آسیب قسمتی از مراتع یا قطع تعدادی درخت جنگلی تن داد اما همین امر، سرو صدای حامیان محیط زیست و دلسوزان به طبیعت را درمی‌آورد به طوری که گویی، هدف از نقشه مهندسان و اجرا طرح و پروژه، تخریب جنگل‌هاست.

اهمیت جنگل‌های شمال

جنگل‌های هیرکانی با ۲ میلیون و ۱۲۵ هزار هکتار مساحت و به قول برخی صاحب نظران با ۴۰ میلیون سال قدمت، به عنوان متراکم‌ترین ناحیه جنگلی و نماد فسیل‌های زنده در ساحل جنوبی دریای خزر، ۵۳ درصد استان مازندران، ۲۶ درصد استان گیلان و ۲۱ درصد استان گلستان را فرا گرفته و از آستارا در منتهی الیه غرب گیلان تا گلیداغ در شرق گلستان به طول ۸۰۰ کیلومتر و با عرض ۲۰ تا ۷۰ کیلومتر گسترده شده است.

در روز ۱۴ تیر ۱۳۹۸ در چهل‌وسومین اجلاس کارگروه میراث جهانی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) که در باکو، پایتخت جمهوری آذربایجان برگزار شد، مناطقی از جنگل‌های هیرکانی یا جنگل‌های شمال، تحت نام میراث طبیعی ایران، با تائید اتحادیه بین‌المللی حفاظت طبیعت (آی یو سی ان)، در فهرست میراث جهانی ثبت شد.

این رویداد مهم بر اهمیت و ضرورت صیانت از این منابع عظیم خدادادی افزوده و از آن‌جایی‌که حفاظت طبیعت رسالتی همگانی است، وظیفه مردم را از بعد عمومی و تکلیف متولیان امر و حامیان محیط زیست را از منظر خصوصی سنگین‌تر کرده است.

دغدغه فعالان محیط زیست

حامیان منابع طبیعی و جنگل‌ها دغدغه‌ای جز حفظ این میراث طبیعی ندارند و هر گونه تخریب اراضی جنگلی را جفایی بزرگ در حق طبیعت می‌شمارند و اغلب آن‌ها به اصطلاح، فقط نیمه خالی لیوان را می‌بینند و اعتقاد دارند که با اندکی تامل و محاسبه بیشتر، امکان اجرا طرح در خارج از محدوده اراضی ملی و جنگل ها وجود دارد و هرگز نباید خدشه‌ای به سیما طبیعت وارد شود.

این‌گونه منتقدان به اراضی جنگلی، سیل‌های ویرانگر فروردین ماه ۱۳۹۸ در چند استان ایران را از عواقب تخریب جنگل‌ها و بی‌توجهی به منابع طبیعی می‌دانند و البته حق هم دارند اما در این میان نباید تر به آتش خشک بسوزد و باید حساب طرح‌ها و پروژه‌های مهم و کارشناسی شده، با عملیات‌های عمرانی آسیب‌زا به جنگل جدا شود.

از ۱۴ هزار کیلومتر مربع مساحت گیلان، حدود ۵۶۵ هزار هکتار را جنگل تشکیل می‌دهد و یکی از مهمترین اراضی جنگلی و طبیعی این استان در کوهستان حیران و حواشی محور آستارا به اردبیل است که از دهه‌های گذشته به علت جاده‌سازی بین دو استان گیلان و اردبیل و ساخت‌وساز ویلاها در گردنه زیبا حیران گیلان، ناگزیر بخش‌هایی از توده‌های جنگلی از بین رفته است و فعالان محیط زیست همیشه به بلند شدن صدا لودرها و برش درختان در تعریض محور آستارا - اردبیل معترض هستند.

امام جمعه آستارا تماشا از ریشه درآمدن درختان سبز و تنومند در حاشیه گردنه حیران را ناراحت کننده خواند و با ارزشمند شمردن طبیعت جنگلی و کوهستانی این شهرستان، صیانت بیشتر از مواهب الهی را متذکر شد. 

حجت‌الاسلام کاظم حافظ‌نیا گفت: توسعه و تعریض راه‌های مواصلاتی امری اجتناب‌ناپذیر است اما این کار باید با ملاحظات بیشتر، توجه جدی به دغدغه حامیان محیط زیست و توام با حفاظت اراضی جنگلی و مرتعی صورت گیرد. 

وی افزود: بسیاری از کشورهای جهان برای نگهداری طبیعت سخت گذر و جنگلی خود، حساسیت‌های زیادی اعمال می‌کنند و هرگز به شکل و حالت طبیعی جنگل دست نمی‌زنند و باید پیچ و خم گردنه حیران گیلان نیز به عنوان نمادی از زیبایی‌های این استان، حفظ و به تخریب کوه و جنگل پایان داده شود. 

امام جمعه آستارا اظهار کرد: با این‌گونه برداشت و برش کوه و قطع درختان در کوهستان و منطقه گردشگری حیران، به طور کامل مخالف هستم و معتقدم آن‌جا که حذف پیچ و خم جاده به حذف کوه و کمر منجر می‌شود، باید کار را متوقف و پیچ‌وخم را حفظ کرد.

حافظ‌نیا ادامه داد: اگر بنا باشد با حذف پیچ‌وخم‌ها و تعریض و تسطیح مسیر برای تسریع عبور و مرور، درختان و مناظر طبیعی حیران از بین برود، منطقه حیران امتیاز گردشگرپذیر بودن را از دست خواهد داد.

سیدرضا میرنظری از اعضا سازمان مردم نهاد حامی طبیعت در آستارا، گفت: مشاهده قطع درخت و برش مرتع در هر کجا جنگل، دردآور و اگر برای اجرا طرح و پروژه عمرانی هم باشد، ناراحت کننده است.

وی افزود: هر چند بشر برای توسعه و آبادانی شهرها و روستاها ناگزیر به دستبرد در طبیعت است، اما همین حق دخل و تصرف، باعث نابودی جنگل‌ها شده و بسیاری از توده‌های جنگلی که روزگاران قدیم در کوهستان‌های گیلان مشاهده می‌شد، اکنون به زمین خالی و بدون پوشش گیاهی تبدیل شده است.

مسئولان اجرایی: حامیان محیط زیست فقط نیمه خالی لیوان را نبینند

فرماندار آستارا با اشاره به اهمیت درخت و جنگل، اجرا برخی طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی را برای توسعه و آبادانی بیشتر این شهرستان ضروری می‌داند و دقت نظر و توجه حامیان محیط زیست را به این مهم خواستار است.

حسن رستم‌زاد گفت: من و سایر مسئولان آستارا هم حامی طبیعت و دوستدار محیط زیست هستیم و هرگز به تخریب اراضی ملی راضی نخواهیم بود اما اهمیت طرح‌های عمرانی جای خود را دارد و هنگامی که مصالح فنی، مهندسی و منطقه‌ای اجرا طرح و پروژه‌ای را در اراضی ملی ایجاب کند، قطع چند درخت را نباید به منزله تخریب طبیعت عنوان کرد.

وی ادامه داد: فعالان محیط زیست و سازمان‌های مردم نهاد حامی طبیعت، توجه داشته باشند که اگر خواهان توسعه و عمران بیشتر و در حد انتظار مردم هستیم، باید به قطع چند درخت یا برش قسمتی از مرتع راضی باشیم و با تامل در نتایج مثبت و هدف‌های عام المنفعه طرح‌ها، در مقابل اجرا آن‌ها نایستیم.

وی بیان کرد: همراهی مردم و طرفداران محیط زیست با طرح‌های عمرانی ضرورت دارد و این حساسیت‌ها باید به موقع و به اندازه باشد و خدا نکرده با واکنش‌های احساسی، روند پیشرفت فیزیکی طرح‌ها کند نشود و سنگی در برابر چرخ توسعه قرار نگیرد.

فرماندار آستارا افزود: اگر در عرصه های طبیعی غرب گیلان و شهرستان آستارا در نتیجه اجرا طرح‌های عمرانی و زیرساختی، چند درخت قطع می‌شود، طرفداران طبیعت یقین داشته باشند که مجوز قطع تک‌تک آن‌ها از دستگاه‌های مرتبط استانی و شهرستانی اخذ شده است و این کار هرگز بدون مطالعه و پشتوانه علمی انجام نمی‌گیرد.



بابک باستانی بخشدار مرکزی آستارا نیز اظهار کرد: بخش قابل توجهی از مسیر گردنه حیران و محور ارتباطی آستارا و اردبیل، از نقطه صفر مرزی می‌گذرد و جاده به طور دقیق از یک طرف به مرز و از سوی دیگر به کوهستان یا دره منتهی است و برای تعریض مسیر، چاره‌ای جز برش و برداشت قسمتی از کوه وجود ندارد.

وی ادامه داد: اغلب به دنبال بارندگی‌ها گل‌ولای و سنگ از کوهستان جدا شده و بر جاده می‌ریزد و راهداران هنگام برداشت آن موانع، قسمت‌هایی از صخره و کوه را نیز برش می‌دهند تا ریزش و رانش ادامه نداشته باشد و این کارها و خدمات، نباید از منظر حامیان طبیعت به عنوان تخریب اراضی ملی قلمداد شود.

نتیجه گیری و راهکار جبرانی

بی‌شک اهمیت و هدفگذاری طرح‌ها و پروژه‌های عمرانی، آسیب جزئی و به اصطلاح تعدی آن‌ها به اراضی ملی را توجیه می‌کند و بسیاری از عملیات‌های عمران و توسعه در محدوده‌های جنگلی اجتناب‌ناپذیر است اما با اقدامات جبرانی می‌توان، از آلام وارده به طبیعت کاست و بین درختان و مراتع تخریب شده و فضاهاس سبز و جنگل های دست کاشت توازن ایجاد کرد.

از سوی دیگر باید واکنش فعالان محیط زیست را محترم بشماریم و حساسیت افکار عمومی و دوستداران طبیعت به قطع درختان را به عنوان نمایش دغدغه ملی در قبال میراث طبیعی کشور، ارزشمند بداریم و با لحاظ جایگاه منابع طبیعی و اهمیت عمران و آبادانی، راهی میانه و سنجیده را پیش بگیریم تا آب موافقان و منتقدان طرح های عمرانی در اراضی ملی و جنگلی به یک جو هدایت شود.

به نظر می‌رسد اجرا طرح‌های زراعت چوب و جنگل‌های دست کاشت راهکاری برای جبران آسیب‌های وارده به منابع طبیعی باشد و دستگاه‌های دولتی و غیردولتی مجری طرح‌ها در اراضی ملی و جنگلی به ازا هر مقدار تخریب جنگل و قطع درخت، در اطراف همان منطقه به ایجاد جنگل دست کاشت و غرس درختان سازگار با طبیعت اقدام کنند تا توازنی بین پوشش سبز یا جنگلی از دست رفته و احیا شده ایجاد شود.

این ایده می‌تواند در همه عرصه‌های ملی آسیب دیده کشور اجرا شود و در استان گیلان نیز بر اساس برنامه ششم توسعه، باید ۶ هزار و ۶۰۰ هکتار از زمین‌های مستعد زراعت چوب برای توسعه سطح کشت درخت، واگذار شود و کارشناسان، حمایت‌های بیشتر از زارعان چوب را در تبدیل زمین های بایر به زراعت چوب موثر می‌دانند.

آرش فرزام‌صفت، معاون امور اقتصادی استاندار گیلان نیز چندی پیش گفت: زراعت چوب برای تامین چوب آلات مورد نیاز، بخصوص در حوزه صنایع و همچنین برای توسعه فضاهای جنگلی موثر است و دولت بر اجرای این طرح‌ها تاکید دارد.

بنابراین منتقدان طرح‌های عمرانی در اراضی ملی و جنگلی با مشاهده زراعت چوب، درختکاری و اجرا جنگل‌های دست کاشت در محدوده ساخت‌وسازها، نفس راحتی خواهند کشید و مجریان پروژه‌های عمرانی را با خود همدرد و همنوا خواهند یافت.

بندر مرزی آستارا با ۹۱ هزار نفر جمعیت در منتهی الیه غرب استان گیلان و همسایگی جمهوری آذربایجان واقع شده و کوهستان حیران آن با گردنه‌ای زیبا، از نقاط گردشگرپذیر آن است. 
 
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.