گزارش اسکان نیوز دلایل تعلل مسئولان استانی در ابلاغ مصوبه حرم مطهر رضوی:

طرح طاش شهر مشهد را به بن‌بست رسانده است

طرح طاش شهر مشهد را به بن‌بست رسانده است
طرح نوسازی و بازسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی که با عنوان طرح طاش مطرح شد، مشکل و ایراد اصلی در معضلات بافت حرم محسوب می‌شود و در حقیقت انتخاب اين رويكرد برای يك بافت تاريخی باسابقه طولانی و ويژگی‌های موجود آن خطای بزرگی بود كه جبران آن سخت است.
يکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶
ساعت ۰۹:۳۶
کد مطلب: ۶۰۸۶
Share
  • براساس اخبار رسیده مسئولان استانی خراسان رضوی مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی کشور را به بهانه انجام اصلاحات جزئی تاکنون ابلاغ نکرده‌اند.
  • طرح طاش مشهد را در یک بن‌بست قرار داده و تقریبا می‌توان گفت که اجرای راهکارها و مصوبات مطرح شده را با مشکلات جدی مواجه می‌کند.
  • بحث بازسازی و نوسازی بافت فرسوده در دهه هفتاد و زمانی مطرح شد که موضوعات كيفی طراحی شهری و ارزش‌های بافت‌های تاريخی هنوز در بين متخصصان كشور رونقی نداشت.
  • اعتراض پاسبان حضرت به طرح طاش، كه با شكايت مدير عامل طاش و پيگيری قضايی مواجه شد!
اسکان نيوز- لیلا حسینی: اجرای طرح‌های کارشناسی نشده به اسم نوسازی بافت فرسوده اما با هدف سودجویی، شرایط نامساعدی را در بسیاری از بافت‌های تاریخی کلانشهرها بخصوص بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی بوجود آورد و شورای عالی شهرسازی را بر آن داشت تا نسبت به رفع این معضل راهکاری بیندیشد که نهایتا در شهریور 96 پیروز حناچی، دبیر شورای‌عالی شهرسازی‌و‌معماری ایران در نامه‌ای به استانداری خراسان‌رضوی مصوبه ۱۱ بندی شورا را درباره طرح بافت پیرامونی حرم مطهر حضرت‌امام‌رضا(ع) با تاکید بر لغو طرح نوسازی‌و‌بهسازی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی مصوب سال ۱۳۸۷ ابلاغ کرد.

اما براساس اخبار رسیده مسئولان استانی خراسان‌رضوی مصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی کشور را به بهانه انجام اصلاحات جزئی تاکنون ابلاغ نکرده‌اند. 

به نظر می‌رسد که دلیل این تعلل در ابلاغ مصوبه شورای عالی اجرا طرح طاش در بافت پیرامونی حرم مطهر بوده که امروز مشهد را در یک بن‌بست قرار داده و تقریبا می‌توان گفت که اجرای راهکارها و مصوبات مطرح شده را با مشکلات جدی مواجه می‌کند. 

اصل داستان از این قرار است که طبق نظر برخی کارشناسان شهری، بافت پیرامون حرم مطهر همانند تمامی بافت‌های دارای قدمت کلانشهرها، گرفتار فرسودگی کالبدی و عدم نفوذ‌پذیری شده بود و بر همین اساس سال‌ها پيش  تهيه طرح برای بافت پيرامون حرم مصوب شد.

در آن زمان کارشناسان شهری، تمامی مشکلات بافت‌های دارای قدمت را، برای بافت اطراف حرم هم متصور شدند و علاوه بر آن مساله‌ای به نام حضور پرتعداد زائران و لزوم پاسخگویی به نیازهای آن‌ها، تفکر نوسازی بافت پیرامون حرم را تایید می‌کرد. ناگفته نماند که در کنار این موضوعات باید به ارزش اقتصادی اراضی مذکور هم اشاره کرد. 


اندک اعتراضات به پیشنهاد طاش به شدت سرکوب شد

بحث بازسازی و نوسازی بافت فرسوده در دهه هفتاد و زمانی مطرح شد که موضوعات كيفی طراحی شهری و ارزش‌های بافت‌های تاريخی هنوز در بين متخصصان كشور رونقی نداشت و همین مساله باعث شد، اندك اعتراضاتی هم كه توسط معدود متخصصان، به انتخاب استراتژی نوسازی می‌شد، به شدت سركوب شود. همانند اعتراض پاسبان حضرت به طرح طاش، كه با شكايت مدير عامل طاش و پيگيری قضايی مواجه شد! و رویکرد نوسازی و تهیه طرح برای بافت پیرامون حرم مطهر با همه اشتباهات تخصصی به سمت جلب مشارکت رفت.

اجرا طرح طاش تنها نياز اقامت برخی گروه‌های درآمدی بالا را پاسخگو بود

طرح طاش با هدف ايجاد شرايط نوسازی كالبدی، افزايش نفوذپذيری و پاسخگويی به نياز زائران مورد تایید واقع شد اما به نظر  می‌رسد که ایده‌پرداز اصلی طرح به معنای واقعی، تئوریسن جریان سرمایه‌داری است. با همه اما‌واگرها اين طرح در ساختار اصلی خود، ايجاد يك سری خيابان‌های شعاعی و باغراه را به سمت حرم داشت و در راستای كاهش حجم سفرهای غيرمقصدی به حرم و اتصال اين مسيرها به يكديگر معبری به صورت حلقه‌ای، به نام شارستان را در نظر گرفته بود.

 اجرا این طرح نياز اقامت برخی گروه‌های درآمدی بالا را پاسخگو بود. همچنین حجم سرمايه  و ميزان افزايش قيمت اراضی توجهات بسیاری را به خود جلب کرد. منتها بازگشايی اين معابر از يك‌سو باعث مداخله بسيار زياد و از هم‌گسيختگی كالبدی و شكنندگی ساختار اجتماعی و زنجيره اشتغال در بافت  می‌شد و از سوی دیگر جابجايی شديد جمعيت و از بين رفتن ارزش‌های بافت‌های تاريخی، تعرض به آثار معماری با ارزش تاريخی را درپی داشت علاوه بر آن  فرصت برای نوسازی و افزايش تراكم در لبه‌ها را ايجاد می‌كرد.

با پيشرفت طرح و نمودارشدن عينی آثار و تبعات آن و از سوی دیگر ظهور حساسیت به موضوعات كيفی و دريافت ارزش‌های بافت‌های تاريخی توسط جامعه (اعم از متخصصان و مردم)، همچنین شدت گرفتن اعتراضات و البته با حضور پیروز حناچی به عنوان دبیر شورای عالی شهرسازی و معماری کشور  كه از ابتدا نقدهای جدی به طرح فوق داشت، بازنگری طرح پیرامون حرم مطهر رضوی مطرح شد.

گفتنی است که بازنگری با دو نوع نگرش  مخالف، چالش جدی دارد؛ اول آن‌که  طرح طاش  پيشرفت داشته و تعهدات مالی جدی ایجاد کرده که ادامه بخشی از آن‌ها در دراز مدت حتی برگشت اقتصادی موثری نداشته، اما در عین حال امکان بازگشت طرح هم وجود ندارد، در نتیجه بسياری از جاهايی كه هنوز تظاهر كالبدی در آن‌ها مشاهده نمی‌شود در واقع از دست رفته‌اند و با توجه به حقوق ايجاد شده قابل حفاظت يا برگشت هم نيستند، (مثلا در مواردی که پروانه یا موافقت اصولی گرفته‌اند و بر روی آن اقداماتی مانند اخذ وام، پیش‌فروش و یا انتقال انجام شده است) 

از سوی دیگر حفظ انگيزه نوسازی و پاسخگويی به بخشی از مطالبات هم لاجرم به نظر می‌رسد، مانند این‌که ملکی مابین دو ساختمان ٩طبقه ساخته شده نمی‌تواند مجوز 4 طبقه بگیرد، حتی اگر تمایل به ادامه روند طرح قبلی وجود نداشته باشد.

و اما چالش دوم با علاقه‌مندان به نگرش نوسازی است كه تفكر متوقف‌كننده طرح طاش را نوعی تفكر ضد توسعه معرفی می‌كنند و با اغراق در تعهدات  مالی و تكيه بر همان اهداف قبلی، اصرار بر ادامه روند پيشين و عدم توقف طرح طاش دارند. به عبارتی هر طرح بازنگری با انتقاد جدی يكی از رويكردهای فوق مواجه خواهد بود.


کمیسیون ماده 5 برخی از اجزا قبلی طاش را ابقا کرد

 كميسيون ماده پنج شهر مشهد هم  با توجه به حقوق ايجاد شده، پاسخگويی به اين حقوق را در الویت قرار داد و برخی از اجزای طرح قبل را ابقا كرد؛ اما شورای عالی شهرسازی و معماری با نگاه  غالب حفاظتی در برخی موارد تعديل‌های جدی‌تری انجام داد. لذا به نظر می‌رسد که عدم ابلاغ مصوبه شورای‌عالی توسط استانداری، در واقع  پيرو درخواستی از شورای عالی برای كاهش تعديل‌ها به منظور كاستن از ميزان مواجهه با حقوق ايجاد شده، است.

در حقیقت با توجه به پيشرفت طرح طاش و حقوق ايجاد شده، علی‌الخصوص اقداماتی كه در دوره شهرداری قبل در راستای ايجاد تعهد براساس طرح طاش صورت گرفته، حصول نتيجه دلخواه به معنای واقعی شايد خيلی ممكن نباشد؛  برخی مسئولان مشهد معتقدند که عملكرد شهرداری و شورای شهر در دوره قبل و آن‌چه بر سر مشهدالرضا آوردند، تاسف‌بار است؛ اما  موضوعاتی هم كه از طرف استانداری به شورای عالی اعلام شده  تغييرات جدی را در برنمی‌گیرد البته این تغییرات با رویکرد ابقا تعهدات پیشنهاد شده است.

متاسفانه سهام‌های فروخته شده و سودهای تعهدآوری كه بايد پرداخت بشود وضعيت پول داغ ( شهرداری توافقاتی با سرمايه‌گذارها انجام داده و تعهداتی را پذیرفته و تا زمان اجرا، بايد سود بدهد، به این پول هر روز سود تعلق می‌گیرد و این پول داغ فرصت تامل و برگشت را از مدیریت شهری می‌گیرد) را ايجاد كرده و به همین دلیل بازگشت تصمیمات و مصوبات اشتباه به شرطی كه امكان‌پذير باشد، میسر است. لذا وظیفه کمیته حقوقی شورای عالی شهرسازی و معماری کشور رسیدگی و حذف  طرح‌هایی است که دارای هزينه كالبدی و اجتماعی هستند. موضوع مهم در این بررسی‌ها تعهداتی بوده که بر اساس طرح طاش ایجاد شده است.

انحراف در اجرا طرح طاش تنها اشکلات طرح را تشدید کرده 

گرچه مشاور در ارزيابی انجام‌شده 30درصد انحراف در اجرا  طرح طاش را عنوان كرده ولی  واقعيت اين است كه تخلفات فقط اشكالات طرح طاش را تشديد كرده و رويكرد نوسازی حاكم بر طرح طاش مشکل اصلی محسوب می‌شود.

اکنون مدیریت شهری دوره قبل که از متهمان ردیف اول این طرح  بودند، مدعی هستند، طرح طاش به خودی خود ايراد نداشته بلكه مشكل از تخلف و انحراف در اجرای طرح بوده است. اما طرح این موضوعات از سوی مدیریت شهری تنها یک جور فرافکنی و فرار روبه جلو است. عملكرد مدیران قبلی شهر مشهد  مشكلات این شهر را به طرز وحشتناكی بزرگ و حتی اگر واقع‌بين باشيم غيرقابل جبران كرده است.

 طرح طاش و رويكرد نوسازی بافت پیرامون حرم مطهر مشكل و ايراد اصلی است و انتخاب اين رويكرد برای يك بافت تاريخی باسابقه طولانی و ويژگی‌های موجود آن، خطای بزرگی بوده كه جبران آن سخت است.

در نهایت باید گفت که عدم اطلاع‌رسانی باعث شده که افرادسودجو لطمات زیادی به کشور و حقوق مردم بزند اما موضوعات عنوان شده قابل حل بوده و مصوبه شورای عالی را به چالش نمی‌کشد با پذیرش یک رویکرد میانه می‌توان این معضل را برطرف کرد.

 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.