جلوگیری از نابودی آب انبارها در قم با تغییر کاربری

جلوگیری از نابودی آب انبارها در قم با تغییر کاربری
آب انبارهای قم که در گذشته مخزنی برای ذخیره آب آشامیدنی مردم بود، امروز جزو مکان‌هایی است که کاربری خود را از دست داده و نابودی کامل این آثار تاریخی دور از انتظار نیست.
سه شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶
ساعت ۱۰:۲۱
کد مطلب: ۶۵۵۱
Share
اسکان نيوز: آب انبارهایی که در گذشته توسط خیران برای روزهای کم آبی وقف می‌شد امروزه در معرض نابودی قرار گرفته و نیازمند تدابیر مسئولان مربوطه برای تغییر کاربری و استفاده بهینه با حفظ میراث‌فرهنگی و تاریخی آن‌هاست.

از آب انبارها به خاطر معماری شگفت‌انگیز و به عنوان یک اثر تاریخی و فرهنگی می‌توان برای جذب گردشگران استفاده کرد.
با احیای آب انبارها و اتخاذ تدابیر درست دوباره می‌توان این آثار طبیعی و تاریخی را رونق بخشید و ضمن حفظ میراث گذشتگان، از آن‌ها به شیوه‌های مختلف بهره برد.

کارشناس مسئول اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری قم گفت: پایین بودن مخزن آب، ضخامت دیوارها (عایق بودن) و وجود بادگیر باعث می‌شد در روزهای گرم نیز آب خنک در دسترس مردم باشد وتهویه مطلوب هوا توسط بادگیرها از گندزدگی آب جلوگیری می‌کرد.

علی امانی‌فرد به کارکردهای دیگر آب انبارها اشاره کرد و گفت: از آب انبارها علاوه بر ذخیره آب آشامیدنی، جهت مقاومت و ایستادگی برابر دشمن هنگام محاصره نیز استفاده می‌شد به همین دلیل در دژها و کاروانسراها نیز آب انبار دیده می‌شود.

وی گفت: در ایران از روزگاران کهن به علت کمبود آب آشامیدنی در بخش عمده‌ای از این سرزمین ارزش واعتبار بسیاربرای آب انبارها قائل بودند، آب انبارها یکی از بناهایی بود که از زمان‌های بسیار دور برای تامین آب به ویژه در مناطقی که به آب دائمی (چشمه و قنات) یا باران متکی بوده احداث شد و توسعه یافت.

وی ادامه داد: نقش حیاتی آب انبارها در بافت شهرها به ویژه در شهرهای حاشیه کویر و منطقه کم آب ایران و تکامل طرح و شیوه ساختمان و بعد هنری و تزیینی آن‌ها به ویژه درسردرها و کتیبه‌ها دردوران اسلامی چشمگیرتر شده است.

امانی‌فرد، تعداد آب انبارهای ثبت شده در فهرست آثار ملی استان قم را 42 اثر عنوان کرد و گفت: سه آب انبار واقع در روستاهای دولت آباد و دولت آباد آقا از بخش مرکزی قم مراحل نهایی ثبت را سپری می‌کند.
وی بیان کرد: برخی از آب‌انبارها مرمت شده ولی اکثر آب انبارها به دلیل عدم تخصیص اعتبار در حال نابودی است، همچنین آب انبارهای شادقلی خان و بازار کهنه به بخش خصوصی واگذار شده و تبدیل به چای خانه شده است و آب انبار وادی السلام و طلاب درحال مرمت و تغییر کاربری است.

آب‌انبار شادقلی خان واقع در شهر قم ظلع جنوبی فاز چهارم خیابان 45متری عماریاسر مربوط به دوره قاجار است که در اوایل سال 1384 با شماره 2798 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

آب انبار وادی السلام واقع در شهر قم خیابان خاکفرج جنب آرامستان وادی السلام مربوط به دوره 1338هجری قمری است که در اواخر سال 1386 با شماره 20233 به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

وی تصریح کرد: با واگذاری، مرمت و تغییر کاربری آب‌انبارها می‌توان از نابودی آن‌ها جلوگیری کرد ولی همه بناها قابل واگذاری نیست زیرا مشابه آن از لحاظ معماری و یا تزیینات وابسته به آن وجود ندارد.

کارشناس مسئول اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری قم افزود: مسئولان به جای ثبت آثار جدید و فاقد ارزش معماری، به حفظ و مرمت آثار ثبت شده در فهرست آثار ملی و ثبت آثار واجد ارزش بپردازند و مردم نیز ارزش بناهای تاریخی را بدانند و درحفظ آن کوشا باشند.

رئیس اداره حقوقی و ثبتی اداره کل اوقاف و امور خیریه قم نیز با بیان این که آب‌انبارها از جمله موقوفاتی است که کارایی گذشته خویش را از دست داده، گفت: وقف باید بر اساس نیت واقفان صورت گیرد، از این رو باید تبدیل به احسن شود.

عارف فرجام افزود: با سرمایه‌گذاری عام‌المنفعه یا واگذاری اجاره به بخش خصوصی می‌توان از ظرفیت آب انبارهای استان قم بهره برد.

وی تاکید کرد: با اجرای برنامه‌هایی عام‌المنفعه از جمله فرهنگی و فنی و حرفه‌ای و سایر موارد می‌توان از این مکان‌ها برای خدمات‌رسانی به مردم استفاده کرد، در همین راستا از نهادهای مجری و شهرداری قم درخواست کرده‌ایم برای این مکان‌ها برنامه‌ریزی کنند.

وی با اشاره به واگذاری اجاره‌ای آب انبارها گفت: در این طرح می‌توان با ساخت‌وسازها و تبدیل به سفره‌خانه‌های سنتی، از مبلغ اجاره‌ای آن‌ها، قبوض آب مصرفی مستمندان جامعه را پرداخت کرد تا این گونه بتوان نیات واقفان آب انبارها را نیز اجرا کرد.

رئیس اداره حقوقی و ثبتی اداره کل اوقاف و امور خیریه قم با بیان این‌که پنج مورد آب انبار با قابلیت واگذاری برای تغیییر کاربری در استان قم را به نهادهای مربوطه اعلام کرده‌ایم، گفت: این تعداد آب انبار معرفی شده است تا با حفظ میراثی آن، استفاده از موقعیت و ظرفیت‌های آن بتوان برای آن تدابیر لازم را اندیشید.

وی گفت: همچنین در حال حاضر تعدادی از آب انبارها ازجمله آب انبار شهدا، شادقلی خان، سردار و صفاییه جهت بهره‌برداری به بخش خصوصی واگذار شده است.

تعدادی از آب انبارها در استان قم بر اثر بی‌توجهی و غفلت برخی از متولیان امر و آگاهی نداشتن مردم از این آثار تاریخی و وقفی، به مکان هایی بدون استفاده و زباله‌دان تبدیل شده است که رسیدگی به وضعیت آن‌ها با اعتماد به بخش خصوصی در واگذاری این آثار، می تواند روح زندگی را در این مکان‌ها زنده کند.

همچنین یکی از کارکردهای این آب انبارها ترویج آموزه‌های اسلامی و دینی به ویژه فرهنگ وقف در جامعه است و در گذشته خیران این مکان‌ها را برای خدمات رسانی بهتر به مردم وقف می‌کردند که توجه به این مکان‌ها می‌تواند تاثیر به سزایی در الگوگیری مردم قم از فرهنگ وقف داشته باشد.

امروزه در بسیاری از کشورها با رونق صنعت گردشگری از مکان‌های تاریخی برای جذب گردشگر استفاده می‌کنند که این آب انبارها در استان قم با ویژگی‌های معماری خاص، نگاه هر گردشگری را خیره می‌کند.

تغییر کاربری و استفاده مجدد از آب انبارها می‌تواند ضمن حفظ تمدن و تاریخ یک ملت، باعث ماندگاری این آثار تاریخی و جذب گردشگران شود.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.