تلنگری که زمین هر ۱۲ سال می‌زند

خراسان جنوبی محصور در دامن گسل‌ها/ ساخت‌وساز روی خط قرمز

خراسان جنوبی محصور در دامن گسل‌ها/ ساخت‌وساز روی خط قرمز
خراسان جنوبی با داشتن ۵۰ گسل فعال به طور متوسط هر ۱۲ سال میزبان زلزله‌ای شدید بوده که باید مردم و مسئولان استان در برابر این مهمان ناخوانده آماده باشند.
دوشنبه ۴ دی ۱۳۹۶
ساعت ۱۴:۱۰
کد مطلب: ۷۴۰۰
Share
اسکان نيوز: خراسان جنوبی سومین استان زلزله خیز کشور بوده که ۵۰ گسل فعال را در خود جای داده است. بنا به گفته مسئولان به طور متوسط هر ۱۲ سال یک بار، زلزله ای بالای شش ریشتر در این استان رخ داده و جان تعداد زیادی از مردم را گرفته است.

بزرگ‌ترین زمین لرزه‌های استان در نیم قرن

اولین زلزله مخرب ثبت شده در استان خراسان جنوبی در سال ۴۷ در دشت بیاض و فردوس رخ داد که بالای۷ ریشتر قدرت داشت به گونه‌ای که با زلزله‌های پیاپی در مدت دو روز، دو منطقه دشت بیاض، کاخک و فردوس ویران شد و ۱۲ هزار خانه مسکونی در هم شکست و قریب به ۷۰ هزار نفر نیز بی‌خانمان شدند.

دومین زلزله مخرب خراسان جنوبی در سال ۵۷ در طبس رخ داد که ماندگارترین زلزله عصر معاصر ایران نام گرفت. این زلزله با شدت ۷.۸ ریشتر سبب شد که ۷۰ درصد مردم یعنی ۱۹ هزار و ۶۰۰ نفر جان خود را از دست بدهند و در ثانیه ای شهر تاریخی طبس به تلی از خاک تبدیل شود و اثری از آن شهر زیبای تاریخی حاشیه کویری مرکزی ایران باقی نماند.

زلزله ۷.۳ ریشتری اردکول در سال ۷۶، زلزله پنج ریشتری زیرکوه در ۱۵ آذرماه ۹۱ و زمین‌لرزه قاین از دیگر حوادث ناگواری هستند که هم تلفات جانی در پی داشته هم مالی .

از آخرین زلزله زیان بار در خراسان جنوبی هم ۱۰ سال می گذرد. زمین لرزه ای که به دلیل فعال شدن گسل اردکول در سال ۱۳۷۶ در محدوده شهرستان زیرکوه تا شهرستان درمیان به بزرگی ۷.۳ ریشتر رخ داد و بیش از هزار و ۵۵۰ کشته و زخمی بر جای گذاشت.

کارشناسان معتقدند که ۱۰۰ درصد از مساحت این استان بر روی گسل قرار داشته و ۲۴ حادثه طبیعی را نیز در خود ثبت کرده است و این آمار و نظریات گویای این است که اکنون باید بیش از پیش برای مدیریت عالی این حوادث آمادگی داشته باشیم.


(زلزله طبس در سال ۵۷)
 
وجود بیش از ۵۰ گسل فعال در استان

استاد گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند و متخصص لرزه زمین ساخت بیان کرد: در حال حاضر بیش از ۵۰ گسل فعال در خراسان جنوبی شناسایی شده که گسل نهبندان و نایبند از مهم ترین آن ها است.

محمدمهدی خطیب طول گسل نهبندان و نایبند را بیش از ۷۰۰ کیلومتر دانست و افزود: این گسل در پهنه لوت بوده و فعالیت ان باعث می شود که گسل های دیگری نیز به وجود آید.

وی با بیان این‌که توزیع بیشتر گسل‌ها در نیمه شرقی و غربی خراسان جنوبی قرار دارد، افزود: این گسل‌ها تقریبا از نزدیکی تمام شهرستان‌های استان عبور کرده‌اند.

خطیب ادامه داد: مردم خراسان جنوبی باید به این باور برسند که در استانی زلزله خیز زندگی می‌کنند و آن ها را نیز به خوبی بشناسند.

استاد گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند و متخصص لرزه زمین ساخت بیان کرد: شهروندان و مسئولان همواره باید اصول فنی را رعایت کنند.

ساخت‌وسازها
متاسفانه بعد از تحویل نقشه ها به مسئولان، بازهم ساخت و سازهایی در مسیر گسل ها انجام می شود که باید نظارت های جدی تر انجام شود
بر اساس اصول فنی باشد


خطیب با بیان این‌که برای کم کردن خسارت‌های زلزله باید ساخت‌وسازها بر اساس اصول فنی باشد، اظهار کرد: همچنین بافت‌ها و مسکن‌هایی که نیاز به مقاوم‌سازی دارند، مورد توجه قرار گیرند.

وی با بیان این‌که مکان‌هایی که در مسیر گسل قرار دارند، در اختیار فرمانداری و شهرداری‌ها قرار گرفته است، گفت: توصیه می‌شود در این مکان‌ها نیز ساخت‌وسازی صورت نگیرد.

خطیب ادامه داد: متاسفانه بعد از تحویل نقشه‌ها به مسئولان، بازهم ساخت‌وسازهایی در مسیر گسل‌ها انجام می‌شود که باید نظارت‌های جدی‌تر انجام شود.

استاد گروه زمین شناسی دانشگاه بیرجند و متخصص لرزه زمین ساخت بیان کرد: رسانه‌ها و مطبوعات نقش مهمی در آگاهی عموم مردم دارند.

وی با تاکید بر این‌که مردم نیز باید با رعایت اصول فنی خسارات مخاطرات طبیعی را به حداقل برسانند، افزود: زلزله، سیل، خشکسالی، بیابانزایی و حرکت شن‌های روان از جمله مخاطرات طبیعی در خراسان جنوبی هستند.

خطیب با بیان این‌که هیچ کس پدیده زلزله را نتوانسته پیش‌بینی کند، افزود: بر اساس آمارها به طور متوسط هر ۱۲ سال در خراسان جنوبی زلزله ای رخ داده که باید هوشیار باشیم.
 

خراسان‌جنوبی نیازمند راه‌اندازی ۲ ایستگاه لرزه نگاری

مسئول شبکه لرزه‌نگاری شهرستان بیرجند  بیان کرد: براساس استاندارد جهانی در هر ۵۰ کیلومتر باید یک ایستگاه لرزه نگار فعال باشد.

 علی هاشمی با بیان این‌که بر این اساس خراسان‌جنوبی نیازمند راه‌اندازی دو ایستگاه لرزه‌نگاری است، افزود: در کل کشور ۱۲۵ ایستگاه لرزه‌نگاری وجود دارد که از این تعدا ۱۳ ایستگاه لرزه نگاری در خراسان‌جنوبی فعال است.

وی اظهار کرد: زمین‌لرزه‌ها قابل پیش‌بینی نیست اما باید برای روبه رو شدن با این حوادث جامعه آمادگی لازم را داشته باشد.

هاشمی با بیان این‌که در ۱۰ سال اخیر ۹ هزار زلزله در خراسان جنوبی رخ داده است، افزود: پس لرزه‌ها به عنوان زنگ خطر محسوب می‌شوند و باید مورد توجه قرار گیرند.

مسئول شبکه لرزه‌نگاری شهرستان بیرجند تاکید کرد: باید در محدوده شهری نسبت به ساخت‌وسازها در محدوده گسل‌ها توجه شود.

وی با بیان این‌که رکورد بزرگترین شکستگی سطحی در کل تاریخ کشور مربوط به خراسان‌جنوبی است، افزود: وضعیت زلزله‌ها و گسل‌های استان به گونه‌ای است که بیشترین انرژی در سطح بوده و میزان تخریب‌ها زیاد خواهد بود.


احداث فضای سبز در ۱۵۰ هکتار حریم قرمز زلزله

رئیس اداره برنامه‌ریزی، تجهیزمنابع و اقتصاد مسکن اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی بیان کرد: در گستره شهرهای بیرجند، قاین، نهبندان و خضری دشت بیاض مطالعاتی تحت عنوان پهنه‌بندی گسل‌های فعال انجام شده است.

وحید داعی با بیان این‌که همچنین حریم گسل‌ها در محدوده بیرجند نیز شناسایی شده، افزود: حریم گسل‌ها معمولا در سه دسته حریم قرمز (ساخت‌وساز مسقف ممنوع)، حریم
رکورد بزرگترین شکستگی سطحی در کل تاریخ کشور مربوط به خراسان‌جنوبی است
زرد (احتیاط و ساخت با ضوابط ویژه) و حریم سبز (فاقد هرگونه محدودیت در ساخت) مشخص می‌شوند.

وی ادامه داد: حدود ۱۵۰ هکتار از زمین‌های واقع در اراضی پادگان ۰۴ بیرجند بر روی حریم قرمز بوده که به فضای سبز اختصاص یافته است.

داعی با بیان این‌که ساخت‌وساز مسقف در حریم قرمز ممنوع است، افزود: در ساخت‌وسازهای شهری و مسکن مهر حریم گسل‌ها رعایت شده است.

وی با اشاره به وضعیت استحکام ساختمان‌های بیرجند در مقابل زلزله، گفت: در صورت وقوع زلزله نمی‌توان خط قرمز مشخصی را برای این موضوع مطرح کرد و عوامل متعددی در تخریب ساختمان‌ها موثر است.

داعی ادامه داد: بسیاری از ساختمان‌هایی که در شهر بیرجند پس از تصویب قانون نظام مهندسی در سال ۷۴ ساخته شده‌اند و مقررات ملی ساختمان در آن رعایت شده است، استحکام قابل قبولی را در مقابل زلزله مدنظرمهندس محاسب دارند.

وجود ۳۶ ایستگاه شتاب نگار در خراسان جنوبی

رئیس اداره برنامه‌ریزی، تجهیزمنابع و اقتصاد مسکن اداره کل راه و شهرسازی خراسان جنوبی همچنین به وجود ۳۶ ایستگاه شتاب نگار در خراسان جنوبی جهت ثبت امواج زلزله اشاره کرد.

داعی بیان کرد: در حال حاضر ساخت‌وسازهای قبلی و قدیمی شهرها که قبل از انجام مطالعات پهنه‌بندی گسل‌ها ایجاد شده‌اند، از جمله چالش‌های پیش روی مدیریت شهری است.

وی اظهار کرد: باید قسمت‌های قدیمی شهرها که ممکن است بخشی از آن بر روی حریم قرمز گسل باشند، مدیریت شوند تا هنگام زلزله خسارت کمتری ایجاد شود.

داعی با بیان این‌که در توسعه‌های جدید شهرهاچالشی نداریم، افزود: در توسعه شهری از ابتدا چیدمان کاربری‌ها را بر مبنای مطالعات پهنه‌بندی گسل‌ها و در نظر گرفتن حرائم گسل‌ها انجام می‌دهیم تا هنگام زلزله خسارات کمتری به بار آید.


سقف لرزان ۲۷ هزار واحد مسکونی روستایی

مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان جنوبی بیان کرد: در حال حاضر قریب به ۸۹ هزار واحد مسکونی روستایی در استان وجود داشته که از این تعداد ۶۲ هزار واحد مستحکم هستند.

آسمانی مقدم با اشاره به بافت‌های فرسوده استان بیان کرد: این بافت‌ها مانند بمب ساعتی بوده که نیازمند توجه هستند.

وی با بیان این‌که خراسان جنوبی بر روی کمربند زلزله قرار دارد، افزود: در حال حاضر قریب به ۲۷ هزار واحد مسکونی روستایی از استحکام کافی در مقابل زلزله برخوردار نیستند.

اما سئوال این‌جاست چرا با وجود آن‌که پژوهش‌های کارشناسان زمین‌شناسی نشان می‌دهد هر ده سال یکبار باید منتظر زمین‌لرزه بزرگی در استان باشیم هنوز ساخت‌وسازها روی گسل‌های فعال ادامه دارد؟

متاسفانه به  طور متوسط در هر دهه بیش از هزاران نفر در زیر آوار جان داده‌اند و باید با مدیریتی درست و نظارت حداکثری بر ساخت‌وسازها این خسارت‌ها را به حداقل برسانیم.

    

 
مرجع: مهر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.