صدای جامعه باستان شناسی ایران هم درآمد

بیانیه جامعه باستان شناسی ایران درباره ضرورت پرهیز از دخل و تصرف ابنیه امامزادگان,ابقا متبرکه و گورستان‌های تاریخی کشور
صدای جامعه باستان شناسی ایران هم درآمد
جامعه باستان‌شناسی ایران، تخریب و تغییر هویت و اصالت ابنیه امامزادگان، بقاع متبرکه و گورستان‌های تاریخی کشور را بی‌احترامی به باورهای دینی و میراث فرهنگی و معنوی کشور می‌داند، و خواستار توقف این روند و پیشگیری از تعرض به حریم آثار تاریخی توسط نهادهای مسؤول به‌ویژه «سازمان اوقاف و امور خیریه» است.
دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶
ساعت ۰۹:۲۰
کد مطلب: ۹۲۲۰
Share
اسکان نيوز: در سال‌های گذشته دخل و تصرف‌هایی در ابنیه امامزادگان و بقاع متبرکه کشور انجام شده که اغلب به اصالت‌زدایی و تغییر هویت تاریخی آن‌ها انجامیده است. بخش بزرگی از این دخالت‌ها و تغییرات با مشارکت مستقیم یا از سوی سازمان محترم «اوقاف و امور خیریه» بدون توجه به قوانین و ضوابط حاکم در حوزه میراث فرهنگی کشور انجام شده است. در این رابطه تصمیماتی گرفته شده که تجاوز به حریم و هویت آثار تاریخی محسوب می‌شود.

بر اساس بند 12 از ماده 3 قانون اساسنامه سازمان میراث فرهنگی کشور، تعیین حریم آثار و محوطه‌های تاریخی از وظایف سازمان میراث فرهنگی است و پس از ابلاغ حریم یک اثر و ضوابط حفاظتی آن، رعایت این حریم برای عموم مردم و مسئولان کشوری از جمله متولیان اداره اوقاف و امور خیریه الزامی است. همچنین بر اساس ماده 560 قانون مجازات اسلامی، هر کس بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی از ضوابط مصوب و اعلام‌ شده برای حریم آثار فرهنگی و تاریخی تخطی کند، مجرم شناخته شده و شامل تعقیب و پیگری قانونی خواهد بود.


 در این زمینه، سازمان‌های مسئول، بویژه هیات امنا بقاع متبرکه در مناطق مختلف کشور، بخصوص در روستاها، به بهانه مرمت، دست به بازسازی، دخل و تصرف‌های بی‌ضابطه‌ (بدون توجه به قدمت و ارزش تاریخی ابنیه) زده‌اند که منجر به آسیب جدی به آثار گردیده است. گاه حتی بناهای قدیمی یکسره تخریب شده و ساختاری بی‌هویت به‌جای آن پدید آمده که نه تنها فاقد اصالت معنوی پیشین است، بلکه با اقلیم اثر بیگانه بوده و معیارهای بومی معماری منطقه را نیز رعایت نکرده است. نمونه‌هایی چون امامزاده حیدر بهبهان، امامزاده یحیی زواره، امامزاده زید کهگیلویه و بویراحمد و شمار بسیاری دیگر از بقاع متبرکه قربانی چنین تصمیمات ویرانگری شده‌اند.

مشابه این اتفاق در مورد گورستان‌های تاریخی منفرد یا مجاور این بقاع متبرکه در سراسر کشور رقم خورده است که از جمله می‌توان به اتفاقات سال‌های گذشته در گورستان دارالسلام شیراز و اخیرا در گورستان امامزاده عبدالله شهر ری اشاره نمود؛ پایه و اساسِ تغییرات در بیشتر این آثار، تصمیماتی است که مبنای اقتصادی داشته و در ستیز با روح و اصالت معنوی و تاریخی میراث فرهنگی، آیینی و دینی ما است و منجر به آسیب‌های سنگین و جبران‌ناپذیری شده‌اند. بقاع متبرکه و اماکن مذهبی از جمله مواریث فاخر و ارزشمند یک‌و‌نیم هزاره اخیر تاریخ ما محسوب می‌شوند و قسمتی از تاریخ پر فراز و فرود ایران‌زمین را در خود حفظ کرده‌اند.

 با توجه به ارزش‌های معنوی، فرهنگی، تاریخی، هنری، سبک معماری اماکن مذهبی و بقاع متبرکه و شخصیت‌هایی که در درون یا در کنار این‌گونه بناها آرمیده‌اند، این آثار می‌بایست از گزند آسیب و تخریب و تغییر  در امان بمانند. هرگونه دخالت یا تغییری در آن‌ها، به هر دلیلی، صرفا پس از طی کردن مراحل قانونی  و کسب مجوزهای لازم از سازمان میراث فرهنگی و در چارچوب‌های علمی قابل پذیرش است. اصل و مبنا می‌بایست حفاظت همه آثار فرهنگی باشد و در صورت لزوم مرمت آن‌ها بر اساس موازین علمی انجام گیرد.


در همین زمینه می‌توان به اقدام اخیر «اداره اوقاف و امور خیریه استان فارس» در حریم مصوب میراث جهانی تخت جمشید نیز اشاره کرد که اولا برخلاف مستندات انکارناپذیر، وجود امامزاده‌ای را در شهرستان مرودشت مطرح کرده که در اصالت آن تردیدهای اساسی وجود دارد. افزون بر این، طرحی برای توسعه این اثر در حریم درجه یک محوطه میراث جهانی تخت جمشید مطرح نموده، که با وجود مخالفت کارشناسان میراث فرهنگی، موازین و مقررات جهانی مترتب بر این میراث بشری را نیز زیرپا خواهد گذاشت. همچنین، جنبه ناخوشایندتر این موضوع آن‌جاست که متاسفانه اصرار بر ساخت بنا و محوطه در محل مذکور به‌جای آن‌که مبتنی بر شعائر دینی و مناسک معنوی باشد، بر اساس توجیهات اقتصادی و چشمداشت به کسب  نذورات از گردشگران تخت جمشید عنوان شده است.

 آن‌چه از سازمان اوقاف و امور خیریه انتظار می‌رود، تقویت بنیه مذهبی و معنوی جامعه است. یکی از راه‌های تحقق این امر، نگهداری از اصالت ابنیه مذهبی و بقاع متبرکه و جلوگیری از اشاعه خرافات و سو استفاده از احساسات مذهبی مردم است. رویه کنونی برخی مدیران سازمان اوقاف متاسفانه امکان و اجازه چنین برداشتی را فراهم می‌آورد و جا دارد که مسئولان محترم این سازمان در تصحیح این رویه بکوشند.

 از این روی، «جامعه باستان‌شناسی ایران» ضمن ابراز نگرانی از تخریب، تعرض به حریم آثار تاریخی و تغییر هویت و اصالت ابنیه، بقاع متبرکه و گورستان‌های تاریخی کشور، مصرانه از نهادهای مسئول به ویژه «سازمان اوقاف و امور خیریه» و «سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری» خواستار صیانت و پاسداری از این میراث ارزشمند و نیز جلوگیری از اقدامات و تصمیمات غیرتخصصی و شتابزده در این زمینه است.

 
مرجع: میراث خبر

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.