بررسی ادعای سرقت 600 هزار شیء موزه ملی/ بخش نخست

میراثِ ‌احمدی‌نژادی‌ها برای میراث

حرف‌ها و تهدیدهای تکراری، از سال ۸۹ تا ۹۶
میراثِ ‌احمدی‌نژادی‌ها برای میراث
ادعای خروج 600 هزارشیء از موزه ملی در حالی از سوی رییس اسبق میراث فرهنگی دولت احمدی‌نژاد پس از 7 سال علیه همتای خود حمید بقایی مطرح می‌شود که این موزه برای نخستین بار میزبان آثار موزه لوور پاریس است.
سه شنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۶
ساعت ۱۴:۲۱
کد مطلب: ۹۲۶۹
Share
اسکان نيوز: «در سال ۱۳۸۹ كه رئيس سازمان ميراث فرهنگی بودم مطلع شدم اشيا تاريخي در انبارهای موزه ملی ايران ۴۰ سال است كه به حال خود رها شده و ثروت ملي ايران در حال نابودی است. خبرنگاران را هم برديم تا از نزديك ببينند در سال‌های زمامداری نخبگانی! كه در دولت تدبير و اميد دوباره به ميراث فرهنگی بازگشته‌اند، چه بر ميراث فرهنگی كشور گذشته است. تصميم گرفتم تا با تشكيل كميته‌ای تخصصی نسبت به ساماندهی انبارهای موزه ملی اقدام شود اما گويا به مذاق بعضی خوش نيامد و در حمله‌ای گازنبری از زمين و هوا مورد حمله قرار گرفتيم و متهم شديم به تلاش براي سرقت اين اشيا! و حتی تهمت زدند كه اشيا موزه ملی را جلوی چشم نهادهای انتظامی و امنيتی از كشور خارج كرده و به فروش رسانده‌ايم! رسانه‌های زنجيره‌ای اصلاح طلب هم كه ريششان گرو بعضی جاها بود حسابی به اين طبل توخالی نواختند. حال براي تكميل پرونده‌سازی آقايان، بخشی از اين اشيا را كه از موزه ملی ايران برده‌ايم به بالاترين قيمت به حراج گذاشته می‌شود:

۱-كلاشينكف آکبند شاه عباس صفوی كه فقط در جنگ چالدران سه گلوله قلق گیری ازآن شليك شده است.

۲- زيردريائی اژدرافکن خشايارشاه كه در نبرد دريائی سالاميس از داخل آن هدايت مستقيم جنگ را برعهده داشت.

۳- ساعت مچی دست دوم هارون الرشيد مدل سيكو.

۴- ميكروسكوپ بوعلي سينا كه با آن ميكروب سل را كشف كرد.

۵- مجسمه گچی فرعون مصر به وزن سيصد تن كه در حمله كمبوجيه به مصر از بازار خان خلیل قاهره خريداری كرده است .

۶- موتورسکیلت اسکندر مقدونی که در حفاری‌های تخت جمشید کشف شده است.

۶- يك عدد سنگ پای قزوين ۴ ميليون ساله.

– متقاضيان شركت در حراجي با همراه داشتن دسته چك به خيابان صابونچي مراجعه نمايند.»


 
حمید بقایی به فاصله چند ساعت از انتشار این مطلب با عنوان «رو که نیست سنگ پای قزوینه» در عصر ۳۰ بهمن ۹۵ اعلام کاندیدای ریاست جمهوری کرد و لابه لای تبلیغات و جنجال سیاسی فراموش شد که او این سخنان را در همان روز منتشر کرده است.

قاضی‌پور و بقایی

پس از آن شاید جنجالی‌ترین اتفاقاتی که او را به سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری پیوند داد سخنان نادر قاضی‌پور نماینده مجلس شورای اسلامی به تاریخ ۸ آبان ماه ۹۶ بود که عنوان کرد: «زمانی که آقای بقایی در سازمان میراث فرهنگی مسئولیت داشتند چندین شرکت با نام‌های توسعه فناوری اطلاعات، میراث آریا، بهار سرزمین من، تور گردشگری ایران، کانون جهانگردی اتومبیلرانی ایران تاسیس کردند و با شرکت‌هایی که خود و اطرافیانشان اعضای آن بودند به مبلغ ۵۱۲ میلیون و ۶۸۳ هزار و ۹۷۳ تومان قرارداد صوری تنظیم کردند و از عموزاده و خاله‌زاده و اقوام در این شرکت‌ها به عنوان کارمند بهره گرفتند و پول‌های مذکور برداشت شده است. همچنین ۱۰ میلیارد تومان دیگر نیز از بیت‌المال توسط تیم آقای بقایی برداشت شده است.»

در همان ایام بقایی در پاسخ قاضی‌پور نوشت: « … جناب قاضی‌پور، پاسخ شما و گردانندگان شما  فقط یک جمله است، فرزند خلف پدرتان نیستید،  اگر ظرف ۲۴ ساعت مستندات حرفتان را از همان خبرگزاری منتشر نکنید….»


ظاهرا او بار دیگر دیروز ۲۱ اسفندماه مجبور شد چنین ضرب‌الاجل ۲۴ ساعته‌ای را در نظر بگیرد اما این بار نه برای نماینده‌ای از مجلس که برای هم سنگر خود در دولت احمدی‌نژاد! روح‌الله احمد زاده کرمانی! و نکته قابل تأمل این که باز هم موضوع مورد بحث سازمان میراث فرهنگی بود!

زیرسئوال بردن امنای میراث فرهنگی

«در کشور یک پروتکل‌های تعریف شده مبتنی بر قوانین و آیین‌نامه‌های مصوب دولت و مجلس. قانون محاسبات عمومی کشور، آیین‌نامه حفظ اموال تاریخی- فرهنگی، آیین نامه مالکان اشیا و اموال تاریخی همه نحوه نگاهداشت، نگهبانی، صیانت و نحوه نقل و انتقال اشیای تاریخی به ثبت رسیده را معین کرده است.

هر شی‌یی که در موزه ملی ثبت ملی شده، یک نسخه از این ثبت توسط وزارت اقتصاد نگهداری می‌شود و ذی‌حساب وزارت اقتصاد بر نگاهداری این اشیا نظارت دارد. ضمن آنکه یگان حفاظت نیروی انتظامی هم در موزه‌ها مستقر است، از سوی دیگر حراست به عنوان نماینده وزارت اطلاعات نظارت دارد. بازرسی سازمان میراث فرهنگی هم موظف به نظارت است.

به عنوان متولی سازمان میراث فرهنگی هیچ دخل و تصرفی نمی‌توان در انتقال یا در استفاده از اشیا تاریخی ثبت شده داشت. این اموال تحویل فردی است که «امین اموال» نامیده می‌شود و امنای اموال در جمهوری اسلامی تعدادشان مشخص و کمتر از ۱۵۰ نفر هستند که مسوولیت قانونی حفظ و نگهداری قانونی اشیا تاریخی را در کشور به عهده دارند و اگر شی‌ای گم شود نخستین کسی که باید پاسخگو باشد امین اموال است. امین اموال‌های موزه ملی در پاسخ به اهانتی که در برخی رسانه‌ها به آن‌ها شده بود یک بیانیه‌ای را صادر کردند، چون پیش از آن‌که این سخنان به معنای زیر سئوال بردن سازمان میراث فرهنگی و معاونان آن باشد به معنای زیرسئوال بردن امنای اموال میراث فرهنگی است.»


این بخشی از سخنان روح‌الله احمدزاده‌کرمانی رئیس ۳۳ ساله سازمان میراث فرهنگی در تاریخ دوشنبه ۲۸ شهریورسال ۹۰ و در حاشیه آيين گشایش نمايشگاه «هفته فرهنگی استان‌ها در تهران» بود که اسفندماه سال ۱۳۸۷ از دانشکده خبر به وزارت کشور نقل مکان کرده بود و در سال ۸۸ از آنجا راهی استانداری فارس شده بود و سپس در سال ۹۰ سکان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور را در دولت احمدی‌نژاد بر عهده گرفته بود.

حالا در ۲۱ اسفند سال ۹۶ همین شخص در گفت‌وگو با سایت مشرق مدعی می‌شود: «به امنای اموال گفتم خانم‌ها، آقایان به من توضیح بدهید، طبق این گزارشی که در دست بنده است، نزدیک به ۶۰۰ هزار شیء، تحت عنوان طرح سامان‌دهی اشیا منقول تاریخی و فرهنگی سامان‌دهی شده است…. ما ظرفیت نمایش ۶۰۰ هزار شیء را همین الآن نداریم. این تعداد شی کجا قرار بود نمایش داده شود. بدوی‌ترین چیزی که به ذهن مخاطب خواهد رسید این است که این دوستان ۶۰۰ هزار شیء را خارج کردند و این اشیاء کجا رفته است؟

پایگاه خبری مشرق که پیش‌تر در تاریخ ۱۲ خرداد ۹۰ در گزارشی با عنوان «احمدزاده با فارس چه کرد که مردم استانداری را قفل کردند؟» به شرح اقدامات احمدزاده و دوستانش در استانداری فارس پرداخته بود، در زمستان ۹۶ هم گفت‌وگوی تفصیلی با احمدزاده منتشر کرده که بخش نخست آن به مباحث موزه ملی، هتل لاله و شرکت توسعه گردشگری، کانون اتومبیل‌رانی، بانک گردشگری، شرکت سمگا می‌پردازد.

این چشم‌ها چگونه بسته شدند

صحبت‌های چالش برانگیز احمدزاده‌کرمانی درباره خروج ۶۰۰ هزار شیء که او هم مانند سایر روسای سازمان میراث فرهنگی دولت‌های احمدی‌نژاد و روحانی غیر متخصص بود باعث واکنش جامعه تخصصی در فضای مجازی شد و این پرسش را پیش آورد که احمدزاده‌کرمانی چه تصوری از موزه ملی در ذهن دارد؟ حتی در صورت امکان انتقال اشیا موزه ملی به جای دیگر، کی، چگونه در چه حجمی با چه وسیله و نیروی منابع انسانی می‌توان چنین حجم اشیا را از موزه ملی جابه‌جا کرد و کوچکترین واکنشی از سوی مسئولان دولت جدید، اصحاب رسانه، جامعه باستان‌شناسی ایران، ایکوم ایران (شورای بین‌المللی موزه‌ها) ندید؟ آن هم در حالی که بیشترین شکایات رسانه‌ای در دادگاه در حوزه میراث فرهنگی در دولت احمدی‌نژاد رقم خورد و بیشترین بیانیه‌ها از سوی جامعه باستان‌شناسی و دانشجویان باستان‌شناسی دانشگاه تهران در همین سال‌ها رقم خورد.

موزه‌های اطراف موزه ملی اعم از ملک و آبگینه و … چگونه این تعداد خودرو و اشیاء انتقالی را دیدند اما سکوت کردند؟ چگونه بریتیشن میوزیم لندن اعتماد کرد و منشور کوروش را به ایران آورد؟ حتی فرض بر آن که دوربین‌های موزه ملی مساله هم داشته باشد، مگر نه آن که دوربین یک وسیله حفاظتی است که به کمک منابع انسانی می‌آید اما جایگزین منابع انسانی نمی‌شود پس تکلیف یگان حفاظت موزه، حراست موزه و از همه مهم‌تر امین اموال موزه‌ها چیست؟ چرا در تمام این سال‌ها احمدزاده کرمانی سکوت کرده و اکنون لب به سخن گشوده است؟ در این صورت هرگونه اتفاق فرضی که برای اشیای مورد ادعای او بیفتد، احمدزاده نیز در آن سهیم است.





منشور کوروش در دولت احمدینژاد به موزه ملی آمد

از سوی دیگر نهادهای امنیتی و نظارتی و قضایی چگونه امکان دارد در طول این مدت سکوت کرده باشند تا ثروت ملی در داخل و خارج کشور آن هم در این حجم جا به جا شود؟

هرچند برخی این موضوع را به اختلافات سیاسی احمدزاده کرمانی و حمید بقایی نسبت می‌دهند اما موضوع اصلی اینجا است که چرا میراث فرهنگی حتی اگر قرار است مورد توجه سیاسیون قرار گیرد به این شکل و به این نحوه است بدون آن که ابعاد انتشار چنین موضوعی مد نظر قرار می‌گیرد.

اکنون برای نخستین بار اشیا موزه لوور به موزه ملی آمده و قرار است تا خرداد ماه مهمان این موزه باشد خودمان را به جای فرانسویان بگذاریم چه رعب و وحشتی به دل آن‌ها انداخته‌ایم! از سویی به تازگی بر اساس حکم دیوان عالی آمریکا شاکیان پرونده‌ای که ایران را به تروریسم متهم کرده‌اند نمی‌توانند اشیای باستانی ایران در موزه‌ای در شیکاگو را مصادره کنند و ایرانیان چشم انتظارند تا در زمانی نه چندان دور خبر بازگشت الواح هخامنشی را پس از سال‌ها به موزه ملی بشنوند در این صورت بخش شرق شناسی شیکاگو با چه اطمینانی اشیا تاریخی را به ایران بازگشت خواهد داد؟ کدام کشور اطمینان خواهد کرد تا اشیاء موزه‌ای خود را به ایران بیاورد؟ چگونه ایران با آرامش می‌تواند اشیا موزه‌ای خود را به خارج از کشور ببرد؟ آیا طرح چنین ادعای بزرگی آن هم از سوی طرفین یک دعوای سیاسی بستر امکان سرقت آثار ایرانی در نمایشگاه‌های بین‌المللی را بالا نمی‌برد و سارقان هنری را ترغیب نمی‌کند تا اشیاء کشوری را که همه ثروت فرهنگی‌اش را بر باد فنا داده راحت‌تر به سرقت ببرند؟

تعداد اشیا موزه‌ای چقدر است؟

نخستین پرسشی که در خصوص ادعای احمدزاده‌کرمانی مطرح می‌شود آن است که اساسا تعداد اشیا موزه ملی کشور چقدر است؟ و آیا ساماندهی صرفا به معنای خروج آثار از موزه ملی است؟! بنا به گفته‌ چندین باره کارشناسان و متخصصان، موزه ملی اگر با مجموعه قطعات شکسته حدود ۳ میلیون آثار در اختیار دارد که حجم زیادی از آثار حاصل کاوش‌های علمی باستان‌شناسی از لایه‌های فرهنگی هستند که از نظر باستان‌شناسی این‌ها شی به شمار می‌روند (مانند خرده سفال‌های بسیار ریز و…) اما رقم اشیای موزه‌ای موزه ملی کشور در حداکثر حالت قابل پیش‌بینی و با در نظر گرفتن تمهیداتی که بتوان آن‌ها را در زمره اشیا موزه‌ای قرار داد حدود ۴۰۰ هزار شی اعلام شده که در یک نگاه دقیق‌تر این رقم به عددی حدود ۳۵۰ هزار شی یعنی بیش از ۷۰ درصد آن ۴۰۰ هزار شی می‌رسد که قابلیت حضور در سالن‌های نمایش را دارد که از این تعداد نزدیک به ۱۳۰ هزار شی سکه هستند که شماره اموال دارد. اما اکنون موزه ملی فقط قابلیت نمایش حدود ۴ هزار اثر را دارد و باقی آثار در گنجینه هستند. توجه داشته‌ باشیم که عدد ۳ میلیون شامل آثاری می‌شود که به تحقیقات باستان‌شناسی و علمی و پژوهشی کمک می‌کند و گرنه اشیا موزه‌ای صرفا همان ۳۵۰ هزار الی ۴۰۰ هزار شی است.



نمایشگاه لوور تا خرداد ۹۷ در موزه ملی برپا است

تهدیدی برای آینده

در چنین حالتی چگونه صحبت از ۶۰۰ هزار شی‌ء‌ای می‌شود که ساماندهی شده و قابلیت خروج داشته‌اند؟ آیا احمدزاده‌کرمانی می‌داند با این تعداد شی می‌توان یک موزه لوور را احیا کرد چرا که لوور به طور تقریبی ۳۸ هزار اثر را به نمایش گذاشته و حدود ۴۲۲ هزار شیء را نگهداری می‌کند.

امروز بخشی از جامعه ممکن است سخن غیرکارشناسی احمدزاده کرمانی را پذیرا شود. اگر او صرفا مساله احتمال سرقت از موزه ملی را مطرح می‌کرد امری طبیعی بود چرا که ممکن است در هر موزه‌ای در سطح جهان چنین اتفاقی بیفتد اما وقتی سخن از چنین رقم عجیب و غریبی می‌شود قبح قضیه می‌ریزد و افزون بر بردن اعتبار و حیثیت موزه ملی به عنوان پشتوانه ثروت ملی یک کشور این شبهه پیش می‌آید که چه تضمینی وجود دارد چند سال بعد در یک دولتی، به صورت واقعی و نه ادعا حجم قابل توجهی از اشیاء موزه ملی خارج نشود و آن وقت افکار عمومی نسبت به این قضیه هیچ واکنشی نشان ندهد و بگوید پیش‌تر گفته بودند ۶۰۰ هزار شیء از کشور خارج شده است.

چه تضمینی وجود دارد از فردا قاچاقیان اشیا عتیقه در بازارهای سود و سودا اشیاء حاصل از حفاری قاچاق و حتی اشیا تقلبی را به نام اشیا موزه ملی به فروش نرسانند.



نمایشگاه بن آلمان/ ۴۴۶ اثر از آثار موزه ملی ایران در اردیبهشت ۹۶ راهی آلمان شد

سکوت سمن‌های تخصصی جایز نیست

در چنین حالتی به نظر می‌رسد افزون بر سازمان میراث فرهنگی و موزه ملی، سمن‌های فعال حوزه میراث فرهنگی، ایکوم ایران (شورای بین المللی موزه‌ها)، ایکوموس ایران (شورای بین المللی محوطه‌ها و بناهای تاریخی)، جامعه باستانشناسی ایران، انجمن علمی باستانشناسی ایران و انجمن علمی دانشجویان باستان شناسی نسبت به این قضیه واکنش نشان داده و هشدارهای لازم را بدهند.

نحوه خروج مشخص نبود؛ نحوه وصول چه!

پرسش بعدی آن است که آیا شی‌ در موزه‌ها در اختیار امنای اموال است یا در اختیار مدیران؟ آیا امین اموال بدون مجوز قانونی اجازه خروج آثار می‌دهد؟ کسی که سازو کار و شرح وظایف موزه و امین اموالی را می‌داند و اموال تاریخی- فرهنگی را می‌شناسد نحوه ورود و خروج اشیا را این چنین مطرح نمی‌کند کما این که احمدزاده خود در سخنانش نحوه ثبت آثار را توضیح می‌دهد.

وی در بخشی از سخنانش تاکید می‌کند: «جالب است بدانید که من به‌عنوان رئیس سازمان میراث فرهنگی، به‌عنوان معاون رئیس‌جمهور، هر وقت می‌خواستم وارد انبار موزه ملی بشوم، ذی‌حساب می‌آمد، مدیرکل حراست می‌آمد، فرمانده انتظامی می‌آمد، بازرسی می‌آمد، دوربین بالای سرمان بود…» آیا این آثاری که درباره خروج آن‌ها صحبت می‌شود در همان ایام قابل ردیابی نبود و نحوه وصولش به موزه ملی وجود نداشت؟!

طبیعی است که حتی اگر احمدزاده در خصوص نحوه خروج آثار دچار شبهه شده بود و فرض محال تمامی دفاتر دارایی هم دچار نقصان شده بود درباره نحوه وصول اشیا که شبهه نداشت. شاید هنوز هم اشیایی در موزه وجود داشته باشند که وارد دفاتر اموال شماره ۹، ۱ و برخی فرم‌ها نشده باشند اما هر شیءای که وارد موزه شده نحوه وصول دارد و کاملا مشخص است که این شی از گمرک‌ها گرفته شده یا حاصل کاوش‌های باستان‌شناسی است و یا حتی در فعالیت‌های قاچاق بدست آمده است. تمامی این اشیا و نحوه وصول آن‌ها دارای صورت جلسه دارد، وقتی آن شی وارد می‌شود این صورت جلسه دارد با مهر و امضا تحویل امین اموال می‌شود.

موزه‌ای هم ردیف موزه‌های مطرح جهان

احمدزاده‌کرمانی به عنوان یک چهره دانشگاهی و علمی حداقل به این موضوع واقف است که موزه ملی ایران به عنوان کشوری صاحب تمدن از پایه جهانی موزه‌‌هایی چون لوور پاریس، بریتیش میوزیم لندن، متروپولیتن نیویورک یا هرمیتاژ سن پترزبورگ برخوردار است. طی دهه اخیر موزه ملی در بسیاری از کشورهای دنیا نمایشگاه داشته و یا تعدادی از آن‌ها در ایران نمایشگاه داشته‌اند.  آن‌ها پیگیر سرنوشت این موزه بزرگ هستند. هر برخورد نسنجیده و دور از کارشناسی ما بازتاب جهانی داشته و آثار زیانباری را برای فرهنگ و تاریخ این کشور به دنبال دارد.
مرجع: چمدان

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.