مراجع عظام حق اعتراض به فعالیت معدن را از طریق مجاری قانونی به رسمیت شناختند

با تمام رایزنی ها واعتراض ها، معدنکاوی وتخریب"شاهوار" ادامه دارد

با تمام رایزنی ها واعتراض ها، معدنکاوی وتخریب"شاهوار" ادامه دارد
"شاهوار" بزرگ ترین کانون آبساز کویر مرکزی ایران - همان جا که می خواهند با روش های پرهزینه و آسیب رسان به آن آب برسانند - همچنان دستخوش معدنکاوی بی ضابطه است. هر چند کنشگران محیط زیستی استان سمنان و منطقه شاهرود، نزدیک به دو سال است که در تلاش برای رسیدگی به تخریب های این طرح هستند؛ اما پیگیری ها و اعتراض های شان تا امروز به جایی نرسیده و تخریب ها در منطقه "شاهوار" همچنان ادامه دارد. تخریب ها آنقدر جدی و عمیق شده که اخیرا نماینده مردم شاهرود اذعان کرده که معدن بوکسیت تاش، بیش از حدود تعیین شده فعالیت کرده است. این مدل توسعه را می توان نمونه ای عینی از "توسعه ناپایدار" در ایران برشمرد؛ مدلی که امروز آثارش را در جای جای کشور می بینیم. بخش هایی از ایران درگیر خشکسالی، بی آبی، بی برقی، بخش هایی درگیر ریزگرد، قسمت هایی درگیر سیل و سیلاب و بخشی نیز در مصاف با همه اینها. این، نتیجه توسعه ای است که به اصول محیط زیست توجه نمی کند.
چهارشنبه ۲۰ تير ۱۳۹۷
ساعت ۲۲:۳۸
کد مطلب: ۱۲۲۴۱
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: حنیف رضا گلزار کارشناس ارشد آب وخاک درباره فعالیت های معدنکاوی و تخریب کوه "شاهوار" به عنوان بزرگ ترین کانون آبساز در مرکز خشک ایران به اسکان نيوز گفت:« طی چند سال اخیر برای جلوگیری از ادامه معدن کاوی و تخریب "شاهوار" با تمام مسوولان و حتی شخص وزیر صنعت، معدن وتجارت، رایزنی کرده ایم اما در عمل اتفاقی برای قطع روند این تخریب نیفتاده و عملیات بی مجوز "شرکت بوکسیت تاش" همچنان ادامه دارد. اگرچه فعالیت های معدنی بخش جدانشدنی زندگی بشر هستند، اما با استانداردسازی فعالیت ها می توان از تخریب منابع استفاده کرد.»
                                                   
او با تاکید بر اینکه فعالیت های معدن کاوی بخش جدا نشدنی زندگی بشر کنونی به شمار می آیند گفت:« شیوه زندگی انسان ها به گونه ای شده که ادامه آن بدون بهره برداری از مواد معدنی، قابل تصور نیست. برای نمونه همه ما دوست داریم از خودرو شخصی استفاده کنیم. همه ما نیاز به مسکن، دستگاه ها و تجهیزات الکترونیکی در زندگی خود هستیم که در ساختار همه اینها مواد معدنی به کار رفته است. یک دستگاه خودرو سواری، اتوبوس، قطار، هواپیما به جز روکش صندلی ها و بعضی قطعات کوچک دیگر همه اش از فلز است و این یعنی وابستگی زندگی بشر به کانسار های نهفته در دل طبیعت. پس بر این اساس نمی توان گفت فعالیت های معدنی باید از اساس متوقف شود مگر آنکه جامعه بشری به تصمیمی مشترک در این خصوص دست یابد که این هم بسیار بعید است.»

این فعال محیط زیست تاکید کرد:« باید روی بهره برداری اصولی و متناسب با زیست بوم و با نگاه به آینده، فرایند بهره برداری از معادن صورت گیرد؛ ولی متاسفانه این مسایل در بهره برداری از "معدن بوکسیت تاش" به هیچ روی مورد توجه بهره بردار قرار نگرفته و از این رو فرایند بهره برداری به بهره کشی و تاراج تبدیل شده است.»

گلزار در ادامه تاکید کرد:« بر اساس اظهارات مکرر مدیران محیط زیست استان، اصولا این معدن  فاقد مجوز های لازم از محیط زیست است و این یعنی که این معدن "طرح پیوست زیست محیطی" ندارد. حتا اگر هم داشت یا در این پنج سال چنین چیزی را درست کرده باشند، قضاوت کارکرد درست یا نادرست این معدن را باید بر اساس آنچه که در عرصه رخ داده انجام دهیم نه آنچه که روی کاغذ قید شده است.»

 

 عضو "ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود" افزود:« قبول داریم که این معدن بخشی از نیازهای کشور به ماده خام بوکسیت را تولید می کند و در کارخانه جاجرم اشتغال زایی نیز دارد؛ ولی در آینده ای نه چندان دور آثار زیان بار زیستی آن متوجه مردم شاهرود و بسطام خواهد بود، چرا که شاهوار بزرگ ترین کانون آبساز منطقه است.»

تجربه کشورهای عربی

گلزار در شرح سیاست های کم آسیب برای تامین منابع لازم آلومینا به اسکان گفت:« نکته قابل توجه اینست که برای تولید آلومینا همیشه مجبور به بهره برداری از منابع بوکسیت به بهای نابودی ثروت های طبیعی و ملی و زیستی خود نیستیم. کمی به این موضوع بیندیشیم که چگونه کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس مانند عمان، قطر، امارات و بحرین که در ادبیات و فرهنگ و نگرش ما، همیشه جوامعی کم تحرک، مصرف کننده، وابسته و کم هوش تلقی می شوند با اینکه اصلا معدن بوکسیت ندارند، اما تولید و صادرات 10 درصد آلومینیوم جهان را در اختیار دارند. پاسخ اینجاست که این کشورها تمام آلومینای مصرفی خود را وارد کرده و با استفاده از منابع انرژی فراوان، آن را به شمش آلومینیوم تبدیل می کنند.»

او در ادامه افزود:« شرکت های "صحار" در عمان، "قط – آلوم" در قطر، "دوبال" و "امال" در امارات متحد عربی و "آلبا" در بحرین، سالانه 5/3 میلیون تُن آلومینیوم تولید می کنند که این مقدار 10 برابر آلومینیوم تولیدی در ایران است. صنعت آلومینیوم در این کشورها بین 4 تا 12 درصد تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده و 11 هزار شغل مستقیم و 30 هزار فرصت شغلی غیر مستقیم ایجاد کرده است. تولید 10 درصد آلومینوم مصرفی جهان یعنی یک اهرم اعمال فشار سیاسی. یعنی اگر این چند شرکت عرب به کارکنان خود تنها یک ماه مرخصی بدهند بسیاری از کارخانجات هواپیماسازی و خودروسازی و حتا اسلحه سازی در غرب تعطیل خواهد شد.»

این کارشناس ارشد آب وخاک در ادامه از مسوولان پرسید:« در حال حاضر و بر اساس شیوه رایج و مورد پذیرش بیشتر کشورهای تولید و مصرف کننده، هر 1هزار تُن آلومینا با 350 تُن شمش آلومینیوم مبادله می شود. چرا در کشور ما چنین الگویی پیاده سازی نمی شود؟ چرا برای تولید و اشتغال حتما باید مناطقی را برای همیشه معدنکاوی و نابود کنیم؟»
 
حراست از مناطق استراتژیک تولید آب

گلزار در ادامه با تاکید بر اینکه اصولا تولید آب شیرین در فلات مرکزی ایران، وابسته به حضور کوه هایی با بلندی بیش از 3هزار و 500 متر است گفت:« خوشبختانه این موهبت الهی به شاهرود نیز ارزانی شده است. برف چال های "شاهوار" سهم غیرقابل انکاری در تقویت آبخوان های دشت بسطام و شاهرود به عنوان قطب جمعیتی استان دارند. از این رو بنده بدون اغراق و بزرگ نمایی، شاهوار را جزو مناطق استراتژیک کشور می دانم. باید با توجه به شرایط بحرانی آبی امروز کشور، واژه "استراتژیک" را خارج از دانش سیاسی و دفاعی، بازتعریف کنیم. مناطقی که آب تولید می کنند حتما باید در تعریف جدید ارایه شده از واژه استراتژیک گنجانده شوند. بر این اساس با توجه به بحران ملی و منطقه ای آب، باید از این کانون استراتژیک آبساز حراست ویژه می شد؛ ولی افسوس که به نام صنعت و معدن در حال نابودی آن هستیم.»
 
خطر سیل گیری روستای تاش

 این کارشناس آب وخاک تاکید کرد:« تصویربرداری هوایی "ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود"، بیانگر کاهش چشمگیر سطوح پوشیده از برف در بلندی های شاهوار است. سطوحی که پس از حذف پوشش گیاهی، یا تبدیل به جاده شده، یا بار کامیون شده و به جاجرم ارسال شد. این موضوع ضریب نفوذ آب در خاک و بسترکوه را متوقف ساخته و خطر سیل گیری روستای تاش را هم به شدت افزایش می دهد.»

گلزار با اظهار تاسف از اینکه برنامه ریزان و تصمیم گیران از یک سو منابع و کانون های طبیعی تولید آب شیرین را از بین می برند و از سوی دیگر با صرف هزاران میلیارد پول و ایجاد تنش های اجتماعی در پی انتقال آب از استان های شمالی به سمنان هستند گفت:« این ها با هم جور در نمی آید؛ در سال آبی گذشته شاهرود دست کم 50 میلی متر کمتر از میانگین نرمال بارش دریافت کرد و بر همین اساس، تابستان بسیار سختی را به لحاظ آبی پیش رو داریم؛ با این وصف، نابودی بزرگ ترین کانون آبساز منطقه همچنان ادامه دارد.»
 
قوی‌ترین سلاح بیولوژیک

او درباره علت این بی توجهی به کوهستان ها گفت:« شاید بی توجهی به شاهوار به عنوان کانون استراتژیک آبساز منطقه ناشی از این باشد که هنوز ارزش آب برای مردم و مسولین ما به روشنی تبیین نشده؛ اما در دنیا اینگونه نیست. برای مثال کشور همسایه ترکیه با کمک های فنی و مالی اسراییل تا سال 2025 بیش از 130 میلیارد مترمکعب از آب جریان یافته در دجله و فرات (معادل آب ذخیره شده در 650 سد به بزرگی سد امیر کبیر کرج) را که حقابه مسلم عراق و سوریه است در خاک خود ذخیره خواهد کرد تا از آب به عنوان استراتژیک ترین کالای موجود در خاورمیانه و قوی ترین سلاح بیولوژیکی علیه کشورهای همسایه و کل خاورمیانه درگیر بحران خشکسالی استفاده کند. ولی با این وصف در کشور ما هنوز جایگاه آب و کانون های آبساز تعریف نشده و اهمییتی ندارند.»
 
معادن مشابه در مناطق کم خطرتر

گلزار با اشاره به اینکه چه اصراری است که حتما در مناطق مهم و استراتژیک مانند شاهوار معدن کاوی صورت بگیرد به اسکان گفت:« نیاز "کارخانه آلومینای جاجرم" به بوکسیت را می توان  از دیگر معادن متعلق به "شرکت آلومینای ایران" نیز فراهم ساخت. در کرمان و یزد و کهکیلویه وبویراحمد نیز معادن مشابهی وجود دارد که می تواند با آسیب کمتر به محیط زیست، مورد بهره برداری قرار گیرد و شعار اشتغال زایی هم محقق شود. در خود جاجرم و در حاشیه کارخانه، سه معدن بوکسیت شناسایی شده است که یکی از آنها زیرزمینی است و بدون هیچ گونه اثر زیان باری می تواند مورد بهره برداری قرار گیرد؛ ضمن اینکه هزینه های حمل و نقل هم ندارد. واقعا چه اصراری که شاهوار را تکه پاره کنند؟!»
 
دانش گریزی در هفته منابع طبیعی

به گفته این کارشناس ارشد آب وخاک، مراسم درخت کاری در هفته منابع طبیعی سال گذشته را می توان به عنوان محکم ترین سند بر کارکرد نادرست و دانش گریز این معدن ذکر کرد.

او گفت:« خبرنگاران بروند و از وضعیت نهال های کاشته شده با هزینه های چند ده میلیونی از محل بیت المال گزارش تهیه کنند. بدون اغراق می گویم که این مراسم درخت کاری، حیثیت شاهرود را در سطح کشور لکه دار کرد.»

گلزار با اشاره به اینکه سازمان های مردم نهاد به ویژه در شاهرود تمام تلاش خود را برای جلوگیری از نابودی بزرگ ترین کانون آبساز منطقه انجام داده اند خبر داد:« به مدت یک سال و نیم در دفتر خانه ملت کارگروه تخصصی تشکیل دادیم و مشاوره هایی به نماینده محترم مردم شاهرود در مجلس ارایه گردید ولی هیچ اتفاقی در عمل رخ نداد. در نهایت کارگروه تصمیم به قطع ارتباط با دفتر خانه ملت گرفت. تا اینکه در جلسه اخیر شورای معادن استان، هرچند دیر هنگام ولی بالاخره آقای دکتر حسینی اذعان کردند که معدن بیش از حدود تعیین شده فعالیت کرده است.»
 
نشست ها و تاکیدهای بی نتیجه

این عضو "ستاد مردمی حفاظت از طبیعت شاهرود" افزود:« بعد از دفاع جانانه و 10 ساله از جنگل ابر، موضوع صیانت از شاهوار به بزرگ ترین دغدغه مردم و البته به عامل وحدت و همدلی میان سازمان های مردم نهاد و مسولین شهرستان تبدیل شده است. با فرماندار محترم هم جلسه داشتیم و مواردی را یادآور شدیم که آن هم تا امروز نتیجه ای نداشت. حتا با شخص وزیر صنعت، معدن و تجارت هم تلفنی گفت وگو کردیم که در کمال تعجب اظهار بی اطلاعی کردند. چندین بار از مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان درخواست جلسه کردیم که آن هم محقق نشد. با امام جمعه محترم نیز جلسه داشتیم و تصاویر و اسناد تخریب شاهوار را خدمت ایشان ارایه کردیم. همه بزرگان شهر تنها روی ضرورت حفظ محیط زیست تاکید دارند؛ ولی در عمل تخریب و نابودی زیست بوم شاهوار ادامه دارد.»
 
استفتا از دفتر مراجع عظام

گلزار با بیان اینکه حتا یکی از شهروندان دلسوز در مورد فعالیت معدن بوکسیت تاش از دفتر مراجع عظام استفتا کرد گفت:« پاسخ رهبر معظم و آیت اله مکارم "فعالیت معدن بر محور قوانین جاری کشور" بود. جالب است که مراجع عظام حتا حق اعتراض به فعالیت معدن را از طریق مجاری قانونی برای سازمان های مردم نهاد به رسمیت شناختند و بر آن صحه گذاشتند.»

 او تاکید کرد:« قانون می گوید برای همه فعالیت های اقتصادی و معدنی و صنعتی باید "پیوست زیست" محیطی تدوین شود. آیا این معدن، پیوست زیست محیطی دارد؟ قانون می گوید که گونه "اورس" جزو گونه های ممنوع القطع است.

برای ساخت جاده های دسترسی به معدن چه تعداد اورس کهنسال قطع شد؟ آیا این بی قانونی نیست؟ اینها تنها بخشی از مصادیق قانون شکنانه معدن بوکسیت تاش بود. اما در کلیات قضیه، قانون همان است که در اصل 50 قانون اساسی ذکر شده است. کدام انسان خردمند می تواند با توجه به شواهد عینی، کارکرد این معدن را مطابق اصل 50 قانون اساسی بداند؟ بنابراین ما معتقدیم که حکم صریح علما در مورد اجرای قانون در نحوه کارکرد این معدن هرگز مورد توجه قرار نگرفته است.»

گلزار افزود:« باید پذیرفت که سازمان های مردم نهاد از آنجایی که قدرت اجرایی ندارند باید بیشتر روی تنویر افکار عمومی و آگاهی رسانی به مردم" البته اگر به تشویش اذهان عمومی تعبیر نشود"، متمرکز شوند. سمن های شاهرود خوشبختانه در این بخش سربلند هستند. رسانه ها در این بخش به خوبی دغدغه های ما را که تنها حفظ منافع ملی است پوشش دادند و امروز دیگر در شاهرود و حتا در خود روستای "تاش" که تصور می رود مردم آن ذی نفع در این معدن هستند، کسی را نمی یابید که از شیوه بهره کشی از شاهوار نگران نباشد. جوانان روستای تاش حتا حاضر به پذیرفتن ساخت ورزشگاه در ازای آنچه که بر شاهوار می رود نشدند و این نشانه خوبی از رشد اجتماعی و آگاهی های زیست محیطی مردم منطقه است.»
 
بازدید میدانی متخصصان از تخریب ها

گلزار خبر از بازدید میدانی دست کم چهار تیم تخصصی سمن های زیست محیطی شاهرود از سال 1396 تا امروز و بررسی آنچه که بر شاهوار می رود داده و می گوید:« خروجی این بازدید ها همان بود که با مردم و مسولین در میان نهادیم و استمداد همکاری برای دست کم اصلاح وضعیت برداشت فعلی بوکسیت داشتیم؛ ولی همه اش بی حاصل بود و حجم برداشت ها و تخریب ها هر روز گسترده تر می شود. وقتی مدیران شرکت آلومینا اصلاح نحوه برداشت را هم بی نمی تابند طبیعی است که صدها نفر از مردم، طی بازدید خود از شاهوار که هویت منطقه است تعطیلی معدن را مطالبه کنند.»

او افزود:« عده ای ذینفع در معدن برای دورنگاه داشتن مردم از آنچه که بر شاهوار می رود، مدام می گویند که این معدن متعلق به یک نهاد نظامی است. بر اساس تحقیقات انجام گرفته از سوی سازمان های مردم نهاد در عالی ترین سطوح که نیازی به توضیح آن نمی بینم، دریافتیم که معدن بوکسیت تاش هیچ گونه وابستگی به هیچ ارگان نظامی یا انتظامی ندارد و این موضوع قویا از سوی مراجع ذی مدخل تکذیب شده است. این معدن کاملا در انحصار دولت است.»
 
آسایش ناپایدار

کارشناس ارشد آب وخاک در انتها تاکید کرد:« اگر این تقابل بین بهره کشی از معادن و آسیب به زیست بوم  همچنان ادامه یابد که روند جهانی نیز حاکی از این است، شکست نهایی نه با محیط زیست بلکه با خود انسان و جوامع بشری است؛ چرا که برای رفاه ظاهری و آسایش، زیستگاه های خود را نابود خواهیم کرد. این آسایش پایدار نخواهد بود؛ چرا که هرگز با آرامش همراه نیست. باید عطش مصرف بی رویه در همه چیز را کنترل و کاهش دهیم. عطش مصرف انرژی، سوخت، آب، فلزات، پلاستیک، چوب و  حتا منابع غذایی.

هیچ دلیل منطقی وجود ندارد که همه بشریت بخواهد صاحب و مالک خودروی شخصی باشد. هیچ دلیلی وجود ندارد که انسان ها هر سال گوشی تلفن همراه خود را در حالی که سالم است عوض کنند. در مورد وسایل زندگی شخصی هم چنین است. دلیلی ندارد که مبلمان، فرش، پرده، لوازم الکترونیک، پوشاک و ... هر سال یا حتا هر چند سال از مدار مصرف و بهره گیری خارج سازیم یا به بیان دیگر آن ها را تبدیل به زباله کنیم و سپس کالاهای نو و لوکس و مدل های جدیدتر را جایگزین آنها کنیم. این یعنی عطش مصرف بیشتر. یعنی هجمه و آسیب بیشتر به محیط زیست و منابع طبیعی؛ چرا که تولید هر کالایی نیازمند مواد اولیه موجود در طبیعت است.

باید در هنگام خرید هر کالا این تصور را در ذهن خود بپرورانیم که برای تولید این کالا چقدر انرژی، فلز، آب، چوب یا مواد نفتی استفاده شده است. البته این کار بسیار مشکل است؛ چرا که بشر امروز در محاصره تبلیغات فریبنده کمپانی ها قرار دارد. همه جا برای مصرف بیشتر و خرید بیشتر تبلیغ می شود و این روی اندیشه مردم جهان اثر گذاشته است. اما اگر نسل بشر می خواهد روی کره زمین ادامه یابد باید این عطش را در خود به هر شکل ممکن خاموش کند.»
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.