کامبیز نوروزی عنوان کرد:

اراده جدی برای مبارزه با فساد وجود ندارد

اراده جدی برای مبارزه با فساد وجود ندارد
ریشه کنی فساد بدون یاری و همراهی رسانه ها امکان پذیر نیست اما رسانه برای مبارزه با این پدیده نابهنجار، خود نیازمند یاری و حمایت هایی عملی از سوی دولت است.
دوشنبه ۸ مرداد ۱۳۹۷
ساعت ۱۵:۰۶
کد مطلب: ۱۲۷۸۸
Share
اسکان نيوز: مبارزه با فساد عزم جدی و چندوجهی ارکان مختلف نظام را می طلبد. در این میان رسانه ها به عنوان چشمان ناظر جامعه، وظایف خطیری در مسیر شفاف سازی و آگاهی بخشی بر عهده دارند. با این حال، تنگناها و محذوریت های موجود، مانع از تحقق کارویژه های رسانه ها در عرصه مبارزه با فساد می شود.

گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری، برای بررسی نقش، چالش ها و راهکارهای ارتقای جایگاه رسانه در مبارزه با فساد، در قالب یک میزگرد با «کامبیز نوروزی» مدرس حقوق و اخلاق رسانه گفت و گو کرده است.

نوروزی می گوید: رسانه ها با توجه به تنگناها و محدودیت های موجود در مبارزه با فساد نمره قبولی می گیرند با این حال برای ارتقای جایگاه رکن چهارم دموکراسی در مبارزه با فساد دولت باید حمایت عملی از رسانه ها و روزنامه نگاران در زمینه حق دسترسی به اطلاعات، آزادی بیان و امنیت آنان را در دستور کار خود قرار دهد.

مشروح گفته‌های نوروزی در پی می‌آید:

 تنگناهای رسانه برای مبارزه با فساد

نقش رسانه ها در مبارزه با فساد «اظهر من الشمس» است ولی دولت نسبت به این مساله غفلت می کند و در مقام حمایت عملی از رسانه ها بر نمی آید تا رسانه ها بتوانند این نقش خود را به درستی ایفا کنند. به همین دلیل رسانه ها اعم از رسانه های رسمی، خبرگزاری ها، تارنماها و غیره امروزه در وضعیت بسیار بدی به سر می برند و از نظر شاخص هایی چون آزادی بیان، آزادی کسب خبر، آزادی انتشار اخبار و امنیت انتشار اخبار در تنگنا قرار دارند.

رسانه ها برای شفاف سازی با انواع فشار مواجهند

اساسا طبیعت جرم با اختفا و موقعیت های پنهان در ارتباط است و موقعیت جرم زا استعداد جرم را افزایش می دهد. ساخت قدرت و تصمیم گیری در کشور ما پنهان است و با بستن تمام روزنه های نظارت پذیری و نمایش خود، بسترهای فساد را فراهم می کند. حتی دستگاه های نظارتی هم از این قاعده مستثنی نیستند. مثلا وقتی نهادهای نظارتی برای اطلاق به متخلفان از نام های اختصاری استفاده می کنند، به نوعی در برابر شفاف سازی مقاومت می کنند.

تمام برنامه های ضدفساد در کشور ما ناکام مانده است. اراده جدی برای مبارزه با فساد وجود ندارد.

مسوولان و نهادهای مسوول حتی از اعلام نام متخلفان سر باز می زنند. حتی برخی رسانه ها به جای شفاف سازی در مقام دفاع از متهمانی ظاهر می شوند که نامشان در میان متخلفان مطرح شده است. این مسایل به شکل ناامید کننده ای از نبود اراده برای مبارزه با فساد حکایت دارد. این مساله همچنین نشان می دهد خود رسانه ها ممکن است به فساد آلوده شوند. در این میان رسانه ها برای شفاف سازی با انواع فشارهای امنیتی و سیاسی مواجه هستند.

 صدا و سیما به مبارزه با فساد توجه کند

علت العلل شکست دولت در مبارزه با فساد، عدم حمایت عملی از آزادی بیان و امنیت رسانه ها است. گره گاه اصلی قصه اینجا است. برای توانمندسازی رسانه ها در مبارزه با فساد، باید امکان دسترسی آزاد رسانه ها و خبرنگاران به اطلاعات فراهم شود، این در حالی است که عملکرد دولت در ایجاد جریان آزاد اطلاعات و شفافیت در سال های گذشته کارآمد نبوده است.

در واقع تدوین «منشور حقوق شهروندی»، ارایه «لایحه شفافیت»، راه اندازی «سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات» و غیره بیش از آنکه به واقع جریان آزاد اطلاعات را تسهیل و آزادی رسانه ها را تامین کند، اقدامی تبلیغاتی بوده که چندان اثربخش نبوده است.

به عنوان نمونه سامانه آزمایشی انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات به درستی کار نمی کند و نمی توان اطلاعات لازم را از نهادها دریافت کرد. مشکل ما نبود قوانین خوب نیست بلکه اجرای قوانین است. دولت باید برای اجرای این قوانین و منشورها اقدام کند.

در شرایطی که صدا و سیما ماموریتش را در حوزه هایی غیر از پاسخگویی به مطالبات واقعی مردم (مطالبه مبارزه با فساد) تعریف کرده و مطبوعات به خاطر شرایط بد اقتصادی و محدودیت ها و فشارهای امنیتی و سیاسی نمی توانند رسالت های واقعی خود را به انجام برسانند، کل سیستم کارکردش را از دست خواهد داد تا جایی که حتی روزنامه نگار و رسانه ها هم در معرض آسیب فساد قرار می گیرند.

 روزنامه نگار چریک نیست

روزنامه نگاری اکنون یکی از فقیرترین دوران خود را می گذراند. این مساله در کنار فشارهای گسترده و چندجانبه، کیفیت کار روزنامه نگار و کارایی رسانه ها را کاهش داده است. در چنین شرایطی که هزینه های مبارزه با فساد به شدت بالا است، نباید انتظار داشته باشیم روزنامه نگار مانند چریک عمل کند و رسانه به تنهایی بار مبارزه با فساد را به دوش بکشد. در دنیا هم اینگونه نیست که رسانه ها بار مبارزه با فساد و افشاگری را به تنهایی دوش بکشند، بلکه کل ساختار این کار را می کند و رسانه در این میان تنها بخشی از مسوولیت شفاف سازی را برعهده دارد.

مشکل ما این است که اراده جدی مبارزه با فساد در کل سیستم وجود ندارد. اکنون بحث مبارزه با فساد به شکل حربه ای سیاسی علیه رقیب درآمده است. این فاجعه است. سیاسی شدن یکی از آسیب های جدی مبارزه با فساد است. حتی رسانه ها هم از آسیب سیاسی شدن مبارزه با فساد در امان نیستند.

 راهکار افزایش کارآمدی رسانه در مبارزه با پدیده ای شوم

«سیاست خبری ناقص» رسانه ها در مبارزه با فساد، عملکرد آنها در مبارزه با فساد را با سوءکارکرد مواجه می کند. رسانه ها در خصوص موارد فساد افشاگری می کنند، ولی پس از مدتی در سکوت خبری فرو می روند و مسایل مرتبط با فساد افشا شده را پیگیری نمی کنند. این افشاگری بدون پیگیری، به شدت زیانبار است و نه تنها کاری از پیش نمی برد، بلکه موجب از میان رفتن قبح و زشتی فساد هم می شود.

فساد ساختاری نیازمند سیاست خبری ساختاری است. رسانه ها از یک سو باید افشاگری کنند و از سوی دیگر نتیجه افشاگری های خود را پیگیری کنند. رسانه ها علاوه بر شفاف سازی و افشاگری، باید مبارزه با موقعیت مجرمانه، زمینه ها و بسترهای وقوع فساد را در دستور کار خود قرار دهند، به این ترتیب که در تولیدات خود با آگاه سازی افکار عمومی در خصوص موقعیت های جرم زا، بسترهای مولد جرم و بزه را به حداقل برسانند تا امکان تکرار فساد به حداقل برسد.

وقتی منابع اصلی ثروت در دست حاکمیت و به دور از هرگونه نظارتی باشد، ساختار تکنوکراتیک، به نظام توزیع منافعی تبدیل می شود که به جای حفاظت از منافع ملی، حفاظت از خودش را در اولویت قرار می دهد. در چنین شرایطی دولت چند وظیفه مهم بر عهده دارد: نخست باید به طور عملی در مسیر شفافیت گام های عملی بردارد و پاسخگویی را از نهادهای زیر امر خود آغاز کند. دوم اینکه باید به کمک کارشناسان حقوقی مستقل «جرم شناسی فساد» را عملیاتی کند، چرا که در قانون عنوان مجرمانه ای به نام فساد سیاسی و فساد اقتصادی وجود ندارد. سوم در حوزه رسانه ها صادقانه عمل کند و سیاست های خود را در راستای حمایت عملی و نه تبلیغاتی از رسانه و روزنامه نگاران تنظیم کند.

فقط رسانه ها نمره قبولی می گیرند

از نظر من هیچیک از سه قوه در مبارزه با فساد نمره قبولی نمی گیرند. مجلس درک درستی از مبارزه با فساد ندارد. ساخت تکنوکراتیک دولت هم بستری بسیار مهیا برای تولید فساد فراهم کرده است و دستگاه قضا در به سرانجام رساندن پرونده های فساد کارآمدی چندانی ندارد. اما با در نظر گرفتن مقدورات و محذورات رسانه ها و مجموع شرایط حاکم، رکن رسانه در مبارزه با فساد نمره قبولی می گیرد. با توجه به تنگناها و محدودیت های روزنامه نگاری در ایران، نمی توان بیش از این از رسانه ها توقع داشت.
مرجع: ایرنا

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.