حاکمیت نگرش کشاورزی بر سازمان جنگل ها مخرب منابع طبیعی و محیط زیست است

نابودی 85 میلیون هکتار مرتع با ابلاغیه اخیر وزیر جهاد کشاورزی

تشدید فرسایش خاک پیامد کشاورزی در اراضی شیبدار
نابودی 85 میلیون هکتار مرتع با ابلاغیه اخیر وزیر جهاد کشاورزی
هفته گذشته یک مصوبه در حوزه منابع طبیعی و محیط زیست از سوی وزیر جهاد کشاورزی ابلاغ و به امضای رییس سازمان جنگل ها ومراتع وآبخیزداری کشور رسید.بر اساس این مصوبه، مقرر شد طرح توسعه باغ ها در اراضی شیبدار یا 85 میلیون هکتار مرتع کشور کلید بخورد.
يکشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۶
ساعت ۱۵:۰۵
کد مطلب: ۵۹۵۸
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: این مصوبه 17 ماده ای در بندهای خود روش هایی را داشت که اعتراض برخی کارشناسان دانشگاهی حوزه جنگل ومرتع را برانگیخت. آنها تاکید داشتند که هر گونه طرحی که باعث آسیب رسانی به مراتع و تنوع زیستی آن شود موجب برهم خوردن تعادل اکولوژیک طبیعت ایران شده و بحران آفرین خواهد بود. هر چند این مصوبه به دلیل این اعتراض ها و نقادی های پس از آن، لغو شد اما وجود چنین نگرشی در مدیران وزارت جهادکشاورزی که سازمان جنگل ها و مراتع، زیرمجموعه آن است می تواند خطر تکرار مصوبه هایی از این دست را درپی داشته باشد.

بر اساس تعریف ارائه شده توسط انجمن مرتعداری ایران، مرتع منطقه ای است اعم از کوه و دامنه و یا زمین مسطح با پوششی از نباتات طبیعی خودرو که پوشش گیاهی آن غالبا علفی، بوته ای، درختچه ای و یا به صورت پراکنده دارای درخت بوده و به عنوان منبع تولید غذا برای دام اهلی و حیات وحش و یا سایر مواهب طبیعی مورد استفاده قرار می گیرد.

در این مصوبه که به شماره 800/8666 و تاریخ 26 /7/96 ثبت شده آمده است:«پیرو سومین جلسه ستاد ملی طرح توسعه باغ ها در اراضی شیبدار که در مورخه 3/7/96 در معاونت امور باغبانی به منظور رفع موانع وابهامات موجود برگزار گردید مسایل ومشکلات طرح مورد بررسی قرار گرفت که موارد زیر جهت تسهیل در روند اجرایی طرح، مورد تصویب اعضای محترم ستاد قرار گرفت.»

به گزارش اسکان نيوز؛ در بند 12 این مصوبه که از مهم‌ترین بخش‌های این تصمیم تعجب برانگیز در شرایط کنونی منابع طبیعی بحران زده ایران است می خوانیم: « عرصه ها با هر درصد پوشش گیاهی (خارج از زون های جنگلی و مناطق ممنوعه محیط زیست) با تشخیص کارگروه استانی قابلیت تبدیل به باغ را دارند.» و بند 11 که آمده است:« عرصه هایی که به تشخیص کارگروه استانی قابلیت توسعه باغ به صورت دیم را دارند نیاز به استعلام از اداره هواشناسی ندارند.»

همچنین بند 15 می گوید که « در مناطقی که تصرف صورت گرفته است و عرصه به باغ تبدیل شده است بهره برداری در غالب عقد قرارداد بلامانع است.»

در بند 16 حتی واگذاری مراتع درجه یک برای کشاورزی بلامانع اعلام شده و آمده است:« واگذاری مراتع درجه یک برای بهره برداری غیرکشاورزی، ممنوع و برای امور کشاورزی، و بخصوص برای احداث باغ های دیم، بلامانع است.»

در همین حال بند 10 تیر خلاص را به مراتع زده و تاکید کرده است: « با توجه به اینکه کارگروه های تخصصی مجموعه کاملی از اعضای تصمیم گیر در فرایند واگذاری ها می باشند مصوبات این کارگروه لازم الاجرا بوده و نیاز به تایید کمیته فنی ندارد.»

بهترین سند برای لزوم استقلال سازمان متولی جنگل

هادی کیادلیری دکترای جنگل و رییس انجمن علمی جنگلبانی ایران، طرح فوق را از اساس خطرناک و بحران زا دانست و علت امضا شدن چنین مصوبه ها و طرح هایی را ساختار نادرست سازمان جنگل ها عنوان کرد؛ همان ساختاری که این سازمان متولی حفظ جنگل و مرتع را در ایران، زیرمجموعه و فرمانبر وزارتخانه ای کرده است که متولی تهیه خوراک و افزایش سطح زیرکشت و محصولات کشاورزی در کشور است.

او دراین باره به اسکان نيوز گفت:« سال هاست فریاد زده ایم که سازمان جنگل ها باید از زیر مدیریت وزارت جهادکشاورزی دربیاید و به یک وزارتخانه مستقل تبدیل شود. دوستان همواره از ما سند خواسته اند که بر چه اساسی این درخواست را داریم. این مصوبه خود بهترین سند و گویاترین مدرک برای چنین درخواستی است و بزرگ ترین سندی است که نشان می دهد تا هنگامی که منابع طبیعی این کشور، زیرمجموعه وزارت جهادکشاورزی باشد به تاراج خواهد رفت و نابود خواهد شد.

ما اعتقاد داریم نابودی منابع طبیعی این سرزمین به خاطر ساختار غلط و کوچک بودن سازمان جنگل ها و البته مدیریت نادرست بوده است. نمی توان گفت مدیران، چنین مصوبه ای را متوجه نشده و امضا کرده اند؛ مگر اینکه شما دیدگاه منابع طبیعی نداشته باشی و چنین تصمیمی بگیری و یا زیر آنرا امضا کنی. طبیعتا باید نگرش و اعتقاد زراعی داشته باشی تا با چنین مصوبه ای با این بندهای کاملا نابودگر موافقت کنی. البته این برداشت من در خوشبینانه ترین حالت است.»

این دکترای جنگل در ادامه با طرح این پرسش که معاونان سازمان جنگل ها چرا سکوت کرده اند و برای رییس سازمان، دلایل بحران زا بودن چنین مصوبه ای را بیان نکردند گفت:« چطور افرادی که تخصص دارند سکوت کردند و به اطلاع مدیران و آقای وزیر نرساندند که این مصوبه، منجر به  فاجعه می شود و علاوه بر از دست رفتن مراتع، فرسایش خاک و وقوع سیلاب ها را چند برابر افزایش خواهد داد. افرادی که در راس این سازمان هستند نگاه صرفا زراعی و باغی دارند و دیدگاه منابع طبیعی ندارند و آنرا به عنوان یک منبع رایگان قابل دست اندازی و در دسترس می دانند و این برای سازمانی که متولی جنگل و مراتع کشور است فاجعه است.»  

کیادلیری با اشاره به موارد مشابه در دوره های قبل گفت:« دیم کاری هایی که ما پیش از داشتیم در حال نابودی هستند. شاید در حدود 12 میلیون هکتار عرصه های در حال دیم کاری داشته ایم؛ اعم از باغات قدیمی که الان در حال خشک شدن هستند و نابود شده اند.»

این دکترای جنگل درباره علت این آسیب ها به مراتع در صورت تغییر کاربری هشدار داد:« اکثر مراتع بر روی شیب ها قرار دارند و آب باران در بالادست را جمع کرده از فرسایش خاک و وقوع سیل جلوگیری می کنند. این زمین ها که در اراضی شیبدار است آب باران را جذب می کند و اگر تبدیل به کشاورزی شوند، باران های سیل آسا ایجاد سیلاب خواهد کرد این مساله فرسایش خاک را شدت خواهد بخشید و تنوع گیاهی را به خطر خواهند افکند. چون گونه های مختلف را تبدیل به همان یک گونه کاشته شده می کنید. این ها می توانند منشا بلایای بعدی باشند و نابودی سرزمین را پدید خواهد آورد. شما می خواهید تنوع زیستی این سرزمین را نابود کنید و در مقابل گندم بکارید؟

ضمن اینکه مراتع، بانکی از تنوع زیستی هستند که اهمیت فوق العاده ای از نظر کارکردهای اکوسیستمی دارند. حال اگر این ها را تبدیل به باغ و اراضی دیم کنیم فاجعه آفرین است؛ ضمن اینکه هیچیک از آنها به تولید هم نخواهد رسید؛ همان گونه که تمام زمین هایی که قبلا به انحای مختلف واگذار شد در حدود 90 درصدشان یا به تولید نهایی نرسید و یا اساسا طرح ها پیاده نشد. در استان های شمالی هم این ها را داشته ایم؛ بیش از 50 یا 60 هزارهکتار اراضی واگذار شد که یا اساسا طرحی در آنها اجرا نشد و یا اگر هم صورت گرفت به طور ناقص بود و الان برگرداندن طرح به دولت بسیار سخت و غیرقابل جبران است.»

کیادلیری خطاب به مسوولان و طراحان این مصوبه و کسانی که آن را بدون توجه به پیامدهای آن امضا کردند گفت:« آیا می دانید از هزارهکتار اراضی جلگه ای که به عنوان " 10 هکتاری" واگذار شد، چه میزان طرح ها به اجرا درآمد؟ بروید پرس وجو و تحقیق کنید و ببینید در کدام یک از آنها، طرح اجرا شد؟ جز اینکه افراد بخش هایی از بهترین اراضی جلگه ای را تصاحب کردند و مالک آنها شدند. تنها اتفاقی که در نتیجه اجرای این طرح ها افتاده است "زمین خواری" بود. در خصوص این مصوبه جدید هم همین طور است و با این بندهایی که دارد به کمک بندهای دیگری که در دیگر قوانین هست مثل بندهای "قانون رفع موانع تولید" ، می توانند بوند و حتی سند بگیرند، اگر منافع مردم را به این مراتع و اراضی گره بزنید برگشت این زمین ها امکان پذیر نخواهد بود.»

او در ادامه تاکید کرد:«نکته ای که باید بدان توجه کنیم اینکه روستایی ها قبلا اراضی حاصلخیز را گرفته و تصرف کرده اند و اراضی که این مصوبه بدان پرداخته است اساسا حاصلخیز هم نیست وحتی در یک بند هم آمده که نیاز به اطلاعات هواشناسی هم ندارد که چقدر بارندگی دارد. این بندها بسیار غیرکارشناسی است و در واقع مسیر را به طور کامل از چند سو برای متصرفان و متخلفان  باز کرده است.»

کیادلیری در ادامه با اشاره به بند 15 این مصوبه به عنوان یکی از بندهای فاجعه ساز گفت:« در مناطقی که تصرف صورت گرفته است و عرصه به باغ تبدیل شده در قالب عقد قرارداد به آنها واگذار کنید. این در اصل تنبیه افرادی است که به عرصه های ملی تجاوز نکرده و به قانون احترام گذارده اند و تشویق و پاداش دادن به متجاوزان است.»

این دکترای جنگل با اشاره به اینکه در یکی از بندهای مصوبه واگذاری مراتع، انگار مثلا خیلی خواسته اند دقت عمل و توجه خود را به رخ بکشند گفته اند که «به جز ادارات کشاورزی به جای دیگری ندهید. انگار خیلی لطف کرده اند. من از این بابت در شگفتم که آیا رییس امور اراضی و رییس سازمان جنگل ها این ها را ندیده و نخوانده اند؟ پس چگونه این ها را به مدیران کل منابع طبیعی استان ها ابلاغ کرده اند؟ بعد که مدیران استانی نقد کرده و مشکلات را بازگو کرده اند مصوبه را نگه داشته اند. سوال این است که یعنی اینها در مرحله اول و قبل از امضا و موافقت، توسط رییس سازمان و معاونان متخصص ایشان خوانده نمی شود؟ و به راحتی مصوبه ای که این همه مرتع را به افراد می بخشد و راه را برای تجاوزها و تصرفات جدید باز می کند چگونه امضا می شود؟ آیا مدیریت در سازمان جنگل ها و وزارت کشاورزی در همه بخش ها به همین شکل اعمال می شود؟»

کیادلیری یادآور شد:« مشابه این مصوبه و تصمیم بسیار تعجب برانگیز، قبلا در دولت آقای احمدی نژاد هم گرفته شده بود ولی همان زمان هم با اعتراض شدید و به موقع متخصصان جلوی آن گرفته شد و اجرایی نشد. حالا شگفت انگیز این است که این مساله چرا در دولت آقای روحانی مطرح شده است و حتی در شکلی بسیار بدتر و مشکل آفرین تر اتفاق افتاده است. آیا آقای روحانی که دولت خود را محیط زیستی ترین دولت ایران طی دهه های اخیر خوانده اند از این مصوبه خبر دارند.»

کیادلیری در ادامه گفت:«این مصوبه چندین بند دارد که یک بد آن بسیار خطرناک است. این بند اجازه می دهد که 90 میلیون هکتار از مراتع کشور به تاراج برود؛ چرا که تاکید دارد که تمام مراتع با هر درجه ای از پوشش جهت باغ و کشت دیم واگذار شود. حتی در دولت قبل نیز مراتع درجه 3 را می خواستند واگذار کنند.»

مخالفت انجمن ها و متخصصان دانشگاهی و لغو مصوبه

کیادلیری درباره علت پس گرفتن مصوبه واگذاری مراتع برای کشت دیم به اسکان نيوز گفت:مخالفت و هشدار دانشگاهیان و انجمن های غیردولتی باعث پس گرفتن این مصوبه شد و اگراین متخصصان نبودند و یا دیرتر متوجه می شدند و این طرح اجرایی می شد دیگر کاری نمی شد انجام داد. سازمان جنگل ها هیچ مشورتی با این انجمن های تخصصی و یا افراد متخصص و دانشگاهی نمی کند. کدام متخصص است که بپذیرد مراتع مملکت تبدیل به درخت دیم بشود؟ این نشان می دهد که کارها در این سازمان بر اساس تخصص و دانش پیش نمی رود و صرفا سلیقه افراد است.

مدیران چشمان خود را بر این خطاها و دستورها می بندند و اگر متخصصان نبودند این قانون اجرایی می شد. اگر دانش متخصصان در پیشگیری از بحران های اینچنینی به درد نخورد در کجا به درد جامعه می خورد؟ ما نیاز به تحقیقات و نگاه کاربردی داریم.

او با اشاره به اینکه این ها یک خط فکری است که به توسعه نگاه ناپایدار دارد و می خواهد نیازهای امروز را حل کند بدون اینکه دید درازمدت داشته باشد تاکید کرد:« باید نماینده های مجلس مخصوصا فراکسیون ها و کمیسیون های مربوطه از وزیر توضیح بخواهند که چرا چنین مصوبه ای را داده است. قبلا هم گفته ام اگر سیب زمینی یا پیاز نباشد از وزیر توضیح می خواهند ولی برای چنین مصوبه مخرب و خطرناکی هیچ واکنشی نشان داده نمی شود.»






  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.