پيامدهاي تصميمات بانك مركزي و تغييرات ايجاد شده در شبكه شتاب بررسي شد

اقدامات برعكس بانك مركزی براي مبارزه با پولشويی

اقدامات برعكس بانك مركزی براي مبارزه با پولشويی
تغيير و تحولات در نظام بانكي كشورمان هميشه وجود داشته و اين بار نيز نوبت به سيستم نقل و انتقالات و سامانه شتاب در سامانه شاپرك رسيده است؛ ‌سامانه‌اي كه روزانه ميلياردها تومان نقل و انتقالات پولي را در شبكه بانكي كشور به ثبت مي‌رساند.
چهارشنبه ۱۸ بهمن ۱۳۹۶
ساعت ۱۴:۴۴
کد مطلب: ۸۶۴۶
Share
اسکان نيوز: اما در اين ميان پيامدهايي نيز گريبان سيستم بانكي كشور را مي‌گيرد و هيچ كدام از تغييرات در نظام بانكي به دور از اشتباه يا پيامدهاي منفي نيستند. سامانه شاپرك براي نقل و انتقالات پول درگذشته هر  چهار ساعت يك‌بار تسويه حساب‌ها را انجام مي‌داد اما به تازگي اين مدت زمان به 24 ساعت رسيده است.  حدود 10 روز است كه بانك مركزي دستور داده تا تسویه تراکنش‌های شاپرک هر ۲۴ ساعت یک‌بار صورت بگيرد. دهم بهمن بانک مرکزی‌اعلام کرد که با اعمال تغییراتی در سامانه بین بانکی، تسویه تراکنش‌های کارتی در شاپرک یک بار در روز انجام می‌شود. به گفته مسئولان بانك مركزي به منظور اعمال کنترل دقیق‌تر بر مبادلات پولی بین بانکی، فراهم آوردن زمان و امکانات لازم برای رهگیری تراکنش‌ها، جلوگیری از انجام انتقالات مشکوک به کلاهبرداری و پولشویی و از میان برداشتن زمینه سوء‌استفاده از زیرساخت‌های پرداخت و تسویه برای فعالیت‌های سوداگرانه، تغییراتی در سامانه‌های بین بانکی ایجاد شده است.

دليل تغييرات

علت تغييرات اخير بانك مركزي در شبكه نقل و انتقالات را مي‌توان در تلاش ايران براي  قرار گرفتن در زير چتر حمايتي يك سازمان همكاري ميان دولت‌‌ها جست‌وجو كرد كه به منظور مبارزه با پولشويي شكل گرفته است. هدف اصلی این اتحادیه مبارزه با مظاهر مختلف فعالیت های غیر قانونی است که بخش اقتصادی کشورها را تحت تاثیر خود قرار داده اند. بسیاری کارشناسان اقتصادی بر این باورند که تعامل ایران با FTAF براي مبارزه با پولشویی به ارتقای شاخصه‌های شفافیت نظام بانکی کمک بسياری خواهد کرد. اقتصاددانان و فعالان اقتصادی از ضرورت تعامل با FATF براي ساماندهی معاملات مالی بین‌المللی ایران و ایجاد ارتباط بهتر با ساختارهای مالی بین‌المللی می‌گویند. از نظر آنان بدون ایجاد این تعاملات، نمی‌توان از مزیت رفع تحریم‌ها بهره برد. بانک‌های بزرگ بین‌المللی در مبادلات خود با ایران، نحوه رعایت استانداردهای مبارزه با پولشویی توسط ما را می سنجند و اگر از نظر آنان این استانداردها به نحو مطلوبی رعایت نشود، از معاملات بانکی و مالی با ایران اجتناب خواهند کرد. در عین حال اقتصاددانان معتقدند که فارغ از برقراری ارتباط مالی و تعاملات بانکی بین‌المللی، مبارزه با پولشویی و شفافیت‌زایی در مسیر مبادلات و معاملات بانکی ایران، جزء لاینفک برقراری سیستم مالی سالم ایران به شمار می‌رود. از این منظر باید توجه داشت که مبارزه با پولشویی هم واجب عرفی و هم واجب شرعی است.

جزيیات تغییرات اعمال شده

از جمله تغييراتي كه صورت گرفته، به اين شرح است كه‌ انتقالات سامانه «پایا» برای دستور پرداخت‌های مشتریان ‌فقط یک بار در روز و در روزهای غیر تعطیل رسمی و در سیکل ساعت ۱۵:۴۵ پردازش و برای اعمال نتیجه به بانک‌های مقصد ارسال می‌شود.

  ارسال دستور پرداخت در «پایا» و «ساتنا» با تاریخ موثر روز تعطیل رسمی ممنوع است. انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» به صورت تجمیع مبالغ تراکنش‌های روز قبل برای هر «شبا» صورت می‌پذیرد.در روزهای غیر تعطیل رسمی، انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» مربوط به روز قبل، فقط یک بار در روز و در سیکل ساعت ۳:۴۵ بامداد پردازش و برای بانک‌های پذیرنده ارسال مي‌شود. همچنين ریز‌تراکنش‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» در ساعت ۵:۰۰ بامداد در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد. در روزهای تعطیل رسمی، انتقالات سامانه «پایا» برای تسویه تراکنش‌های کارتی «شاپرک» مربوط به روز قبل، فقط یک بار در روز و در سیکل ساعت ۱۵:۴۵ پردازش و برای بانک‌های پذیرنده ارسال مي‌شود. درضمن ریز تراکنش‌های پایانه‌های فروش «شاپرک» در ساعت ۱۷:۰۰ در اختیار بانک‌های پذیرنده قرار می‌گیرد.کارسازی دستور پرداخت مشتری به مشتری «ساتنا» در بانک مقصد، صرف‌نظر از زمان دریافت آن از مشتری توسط بانک مبدا، تا پایان وقت اداری تاریخ موثر دستور پرداخت صورت گرفته و تعهد انجام دستور پرداخت در این سامانه به صورت «همان روز» است.

تغييرات به نفع سيستم بانكي يا به ضرر آن؟

اگرچه بانك مركزي در تغييرات اخير خود در سيستم نقل و انتقالات قصد دارد كنترل بيشتري را بر سيستم بانكي كشور داشته باشد اما اين تغييرات نيز همچون ساير تغييراتي كه به شكل‌هاي مختلف صورت مي‌گيرد، تبعات مثبت يا منفي با خود به همراه خواهد داشت؛كه البته به گفته كارشناسان، تبعات منفي آن بيشتر است.  سوالي كه در اين ميان مطرح مي‌شود، اين است كه آيا بانك مركزي با تغييراتي كه ايجاد كرده است از هدف خود دور نمي‌شود؟ آيا اين تغييرات با سياست‌ها و اهداف بانك مركزي( افزايش شفاف‌سازي، مبارزه با پولشويي، به رسميت شناخته شدن در FATF) در تضاد نيست؟ براي مثال با تسويه حساب 24ساعته سامانه شاپرك مردم سعي مي‌كنند به سمت خريد و فروش نقدي بروند و از شبكه شتاب فاصله بگيرند و اين موضوع موجب مي‌شود كه بانك مركزي از يكي از مهم‌ترين اهدافش كه افزايش شفافيت در نظام بانكي است،‌ فاصله بگيرد.

به اين صورت نظام بانكي ديگر توانايي پيگيري نقل و انتقالات پولي را نخواهد داشت زيرا نقل و انتقالات به شكل دستي انجام مي‌شود و گردش مالي نيز كاهش پيدا مي‌كند و همچنين در آينده شايد سرمايه از سوي بانك‌ها به سمت و سوي ديگري سوق پيدا كند زيرا اعتماد مردم به آرامي نسبت به بانك‌ها كاهش پيدا مي‌كند؛به دليل اينكه با تسويه حساب 24 ساعته سامانه شاپرك، مدت زمان نگهداري پول در بانك‌ها افزايش پيدا كرده است و مردم احساس مي‌كنند اين مدت زمان طولاني امكان سوءاستفاده از اين سرمايه را فراهم مي‌سازد. از سوي ديگر اين تغيير براي راننده‌ها ‌نيز تا حدي مشكل ساز شده است. اين‌اواخرجايگاه‌داران سوخت از رانندگان درخواست پول نقد مي‌كنند و كارت پول را نمي‌پذيرند. از آنجايي كه رانندگان در بسياري مواقع پول نقد به همراه ندارند و اين موضوع باعث ايجاد مشكلات و دردسرهاي مختلفي مي‌شود و در برخي موارد، ترافيك و صف‌هاي طولاني را ايجاد مي‌كند.  اين اتفاق در آينده مي‌تواند به ساير مكان‌ها سرايت كند و مسائل بيشتري را به وجود بياورد. به عقيده برخي كارشناسان بانكي اين تغييرات به نوعي موجب مختل شدن كارهاي روزمره  افراد شده و به  فرار مالياتي نيز دامن مي‌زند.

جایگاه‌داران موظف به استفاده از کارتخوان هستند

با اين حال روز گذشته مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی تاکید کرد: مردم همچنان می‌توانند از دستگاه‌های کارتخوان برای پرداخت پول سوخت در جایگاه‌ها استفاده کنند. محمدرضا موسوی‌خواه درباره اخبار منتشر شده در رسانه‌ها مبنی بر توقف خرید اعتباری بنزین در جایگاه‌های عرضه سوخت، گفت: حدود یک هفته است که تغییراتی در سامانه «شاپرک» بانک مرکزی ایجاد شده است.

 در گذشته هر پولی که از طریق این سامانه پرداخت می‌شد، ظرف مدت دو تا سه ساعت در دسترس صاحب حساب قرار می‌گرفت اما اکنون با تغییراتی که انجام شده، صاحب حساب حدود ۲۴ ساعت بعد به پول خود دسترسی خواهد داشت که این موضوع با توجه به لزوم خرید فرآورده سوختی، برای جایگاه‌داران مشکلاتی ایجاد کرده است. به گفته او نباید هیچ وقفه‎ای در روند خدمات و سوختگیری در جایگاه‌ها ایجاد شود. درصدد هستیم با انجام تمهیداتی به جایگاه‌های عرضه سوخت در این زمینه کمک کنیم. جایگاه‌داران مانند گذشته‌موظف به دریافت پول سوخت از طریق دستگاه‌های کارتخوان از سوی مشتریان  هستند.
مرجع: قانون

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.