در گفت‌وگو با احسان میرزایی مدیر "کمپین سبزی نوروز" مطرح شد:

هدف کمپین سبزی نوروز، قدم گذاشتن در راه "سبک زندگی سبز" است

هدف کمپین سبزی نوروز، قدم گذاشتن در راه "سبک زندگی سبز" است
" برای سبزه هفت سین، گندم، سبز کنیم یا نه؟ " اینروزها و همزمان با خانه تکانی و کارهای عید، این سوال، دائما بین علاقمندان به طبیعت می چرخد و پاسخ به آن نیز چندان آسان نیست. برخی با سبز کردن گندم مخالفند و آنرا هدر دادن سرمایه ملی می دانند و بعضی می گویند این رویکرد، نشات گرفته ای "سانتی مانتالیزم محیط زیستی" است و می توان با تهمیداتی هم گندم سبز کرد و هم با بازیافت، از آن استفاده درست کرد. در این زمینه پویش ها و حرکت هایی نیز شکل گرفته که قدیمی ترین آن، "کمپین سبزی نوروز" است.
دوشنبه ۲۱ اسفند ۱۳۹۶
ساعت ۱۱:۵۹
کد مطلب: ۹۲۳۱
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی: احسان میرزایی کنشگر محیط زیست، ایده‌پرداز و مدیر "کمپین سبزی نوروز"  که از سال 1393 این حرکت را کلید زده است. او از جوانه های امیدی می گوید که یک کنشگر سبز می تواند در دل مخاطب ایجاد کرده و او را به سمت یک "تغییر فرهنگی برای بهتر زیستن بر روی کره زمین" رهنمون شود. هرچند این کنشگر معتقد است این تغییر به دلیل کج روی، فراموشی و بی اعتنایی‌ شهروندان یک تغییر فردی است. او که کارشناس ارشد "مطالعات فرهنگی ورسانه" است می گوید کنشگری در عرصه فرهنگ و محیط‌زیست، مخصوصا در حوزه‌ "سبک زندگی سبز" در این بیغوله "مصرف گرایی" و "کالامحوری" صبوری می خواهد و مجاهدت. میرزایی مدیر مجله‌ اینترنتی "گیچ" است که در آن به سبک زندگی سبز می‌پردازد. گفت وگوی اسکان نيوز با او درباره کمپین سبزی نوروز و اهداف آن است.
 
"کمپین سبزی نوروز " چیست و چه می گوید؟

در کمپین سبزی نوروز به شهروندان پیشنهاد می کنیم در کنار تمام مسائل روزمره زندگی‌شان وقتی برای سبزی کاری اختصاص دهند و همان سبزه را مانند برخی از هم‌وطنان در استان یزد در "سفره هفت‌سین" بگذارند. به "تفکیک پسماند"، "بازیافت آب خاکستری" و "تولید کمپوست از پسماندِ تَر" توجه داشته باشند و روز 13 به در، سبزیجات خود را به گلدانی بزرگ تر یا باغچه منتقل کنند تا شادابی و طراوت نوروز در روزها و ماه‌های بعد از نوروز هم امتداد داشته باشد. 

ایده این کمپین چگونه شکل گرفت؟

من به عنوان کنشگر محیط زیست نسبت به اتفاقات ریز و درشت پیرامون خودم، همیشه حساس بوده ام. هنگامی که در کوچه وخیابان مقدار زیادی نان را که در گوشه و کناری رها شده می‌دیدم دنبال علت آن می گشتم. آیا می‌شد جز به بی ارزش شدن نان در نظر برخی از شهروندان، علت دیگری برای این رفتار ترسیم کرد؟ در حالی که نان یک خوراک کلیدی و مهم و حتی مقدس در میان اقشار مختلف جامعه ما بوده و هست. همه ما سال های سال دیده ایم که چگونه "چهارشنبه سوری" از آن شکل سنتی و زیبای خود خارج شده و رفته رفته به میدان جنگ تبدیل شده است.

آیا این تغییر ناثواب را به چیزی جز فراموشی و بی اعتنایی به سنت های زیبایی چون پریدن از روی آتش و قاشق زنی می توان نسبت داد؟ واقعا چگونه آداب و رسوم صلح جویانه، زیبا، آرام و پر نشاط که به پشتوانه تمدنی کهن شکل گرفته است را اینچنین دگرگون می کنیمو از آن سرخوشیم؛ تا جایی که برخی تجار به خود اجازه می دهند (تقریبا از نیمه دهه ۱۳۸۰) برای نوروز باستانی ایرانیان، از کشور چین سبزه وارد کنند؟! آیا واردات سبزه‌ی چینی خیانت به تاریخ و فرهنگ ایران زمین نبوده است؟ این اقدام ناصواب در نبود کدام صفت و ویژگی من و شمای ایرانی رشد کرده است؟ آیا می توانیم نتیجه‌ای جز آن بگیریم که نسبت به اصل و فلسفه نوروز و تاریخ و تمدن خود بی اعتنا شده ایم و تمایلات ما در حد حفظ ظاهر است؛ به طوری که حتی سبزه را خودمان نمی گذاریم تا از چین وارد شود و در بازار بخریم...؟! آن هم سبزه هایی که در نهایت کف کوچه و خیابان له می شود یا در جوی آب و چشمه، دریا و رودخانه می‌گندد و مسائل محیط زیستی خاص خود را ایجاد می‌کند؟ آیا نام چنین رفتاری چیزی جز بی مسئولیتی است؟ دیدن این موارد و چندین مورد دیگر باعث شکل گیری ایده این کمپین شد و آن را در قالب یک پیشنهاد از همان بهمن 1393 طراحی و در فضای مجازی به شهروندان معرفی کردم. 

چرا سبزی به جای سبزه نوروزی؟

نماد "سبزه نوروز" قدرت در برگیری بالایی دارد؛ حتی اگر برخی شهروندان این نماد باستانی سفره هفت سین را صرفا برای شکل ظاهری‌اش استفاده کنند، بازهم به نوعی درگیر تهیه آن خواهند بود و می‌توانیم از سبزه برای نفوذ و تاثیرگذاری در افکار عمومی استفاده کنیم. همان زمان بود که پس از بررسی متوجه شدم در خرده فرهنگ های موجود در کشور (استان یزد) سبزیجاتی مانند "تره تیزک" را می‌کارند و به عنوان سبزه نوروز استفاده می کنند، پس برای ترویج آن تلاش کردم. 

قدم های بعدی را چطور برداشتید ؟

در اولین سال ارائه کمپین سبزی نوروز تلاش کردم پیام های محیط زیستی و مهمی مانند واردات حجم زیاد گندم به کشور، مقدار آب مورد نیاز برای تولید یک کیلوگرم گندم و... را به مخاطبان برسانم و به آن‌ها در مورد سبک زندگی مصرف‌گرایانه و بی اعتنایی یا نا آگاهی ایشان نسبت به ردپای آب محصولات کشاورزی هشدار دهم، در کنارش همراهان را به تهیه لوازم مورد نیاز برای کشت سبزی در خانه راهنمایی و تشویق می‌کردم . 

چه لوازمی احتیاج بود؟

چیز زیادی نمی خواست؛ گلدانی به عمق ۱۰ سانتیمتر، خاک مناسب و بذر سبزیجات. با یک کارشناس کشاورزی هماهنگ کردم و در گروه تلگرامی که به همین منظور تشکیل شده بود آموزش می دادیم و هرکس پرسشی داشت مطرح می کرد. آن موقع تمام وقت خودم را صرف مدیریت کمپین و حمایت و همراهی اعضای کمپین کرده بودم و دائما پاسخگوی تمام پرسش ها بودم. 

استقبال مخاطبان چطور بود؟

آن سالبازخوردهای بسیاری دریافت کردم؛ رسانه های مختلف داخلی و خارجی به این کمپین پرداختند، از بی بی سی و صدای امریکا گرفته تا برخی کنشگران حوزه‌ محیط زیست. برخی هم کمپین های مشابهی مانند سبز کردن بذر درخت را معرفی کردند که البته هم از نظر فرهنگی و هم از نظر علمی کاملا مردود بودند. در گوشه و کنار کشور افرادی بودند که پیام کمپین سبزی نوروز را شنیدند و به طور خودجوش، کارگاه آموزش سبزی کاری برگزار کردند و گزارش های آن را نیز ارسال می کردند. 

پس توانستید در عرصه اصلاح فرهنگ، اتفاقی را رقم بزنید؟

به نظرمفرهنگ زاده‌ خرد و کنش جمعی و تعامل بشر با طبیعت در طول زمان است، آنچه به عنوان فرهنگ از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شود، مانند میوه‌ی شیرین و خوش عطر یک درخت است که به مذاق جامعه خوش می‌آید و جامعه آن را پاس می‌دارد، آیا چنین فرهنگی نیاز به "اصلاح" دارد؟ خیر، بلکه برخی کج‌روی‌ها مانند واردات سبزه چینی، برخی فراموش کردن‌ها مانند فراموشی ارزش محصولات کشاورزی و برخی بی اعتنایی‌ها مانند رها کردن سبزه کف خیابان و جاده در اجرای یک مراسم تاریخی و فرهنگی به نام "نوروز" نیاز به تامل دارد؛ همه این‌ها (کج‌روی، فراموشی و بی اعتنایی) آفت‌های آن میوه‌ی شیرین و خوش عطر فرهنگ است که باید درمان شود. البته از کمپین های فرهنگی-محیط زیستی نمی‌توان توقع داشت تا یک شبه، توجه عموم را جلب کنند و با ایجاد تغییر فردی، تمام کج‌روی‌هایی که طی ده‌ها سال در جامعه ایجاد شده را اصلاح کنند؛ آن هم برای شهروند امروز جامعه ایران که دغدغه‌ها و دل مشغولی های بسیاری دارد؛ از قیمت سیب زمینی و پیاز گرفته تا شهریه دانشگاه و اجاره مسکن... 

بله، باید صبوری ها کرده باشید !

بله؛ اساسا از ویژگی های یک کنشگر محیط زیست، تلاش صبورانه برای بهبود وضعیت است. من تا پیش از شروع کمپین سبزی نوروز، کارهای داوطلبانه مختلفی انجام داده بودم. اما کمپین سبزی نوروز حاصل تفکر و دغدغه‌ی شخصی من است که هر سال با توجه به تجربه سال قبل، بازخوردها و چیزهای جدیدی که آموختم، تلاش کردم کمپین را به روز کنم و باز آن را به شهروندان پیشنهاد دهم. 

الان کمپین سبزی نوروز به کجا رسیده و در چه مرحله ای است؟

همراهی با کمپین سبزی نوروز یعنی قبول و پذیرش مسئولیت نگهداری از یک یا چند گیاه خوراکی در خانه، این مسئولیت شبیه نگهداری از یک نوزاد است. با توجه مسائل مختلف اقتصادی، گسترش روزافزون سبک زندگی مصرف گرایانه و "کالا محوری" در جامعه ایرانی، ما همچنان صبورانه تلاش می‌کنیم و امیدواریم. پاسداری و حفاظت از آداب رسوم اصیل ایرانی به عنوان نیازهای فرهنگی جامعه امروز و تعریف ارتباطی متوازن و متعادل بین نیازهای فرهنگی با نیازهای زیستی (توان و ظرفیت طبیعت و محیط زیست) یکی از اهداف کمپین سبزی نوروز است.

اگر در اقوام مختلف ایرانی که هزاران سال در موقعیت های جغرافیایی و شرایط آب و هوایی متفاوتی از یکدیگر زیسته‌اند دقت کنیم متوجه نقش پر رنگ و تاثیرگذار طبیعت در شکل گیری فرهنگ می‌شویم. به همین دلیل است که یک بلوچ، یک کُرد، یک لر، یک ترکمن، یک عرب، یک مازنی، یک آذری و... در کشور ما سبک زندگی (پوشش، معماری، خوراک و...)خاص خود را دارد. پس در این برهه از تاریخ که سیاره زمین هر روز گرمتر می شود و با تغییرات اقلیمی مواجه است آیا نباید مراقب فرهنگ غنی خود باشیم؟! باید نیاز و وابستگی اساسی جامعه به "فرهنگ و طبیعت" و تاثیر متقابل "فرهنگ و طبیعت" روی یکدیگر را خوب بشناسیم و برای حفظ پایداری، تعادل و توازن، میان نیازهای فرهنگی و زیستی خود تلاش کنیم. 

و چه اهداف دیگری برای آینده ؟

به زبان ساده، هدف کمپین سبزی نوروز، ترویج سبک زندگی سبز است. راه و روشی در زندگی فردی و خانواده گی که هم به اقتصاد، سلامت، شادابی و نشاط خانواده کمک می‌کند هم به طبیعت و محیط زیست. ما در کمپین سبزی نوروز از همراهان می‌خواهیم تا از "آب خاکستری"ِ درجه یک یعنی آب حاصل از شست و شو بدون مواد شوینده و چربی، برای آبیاری سبزیجات خود استفاده کنند و با تفکیک پسماندِ تر یعنی پوست میوه و باقی مانده سبزیجات از پسماندِ خشک مثل پسماند فلزی، کاغذی، الکترونیک، پلاستیکی، خودشان کود کمپوست تولید کنند و برای پرورش سبزیجات خود از آن بهره ببرند. البته طی سال های گذشته بر اساس تجربه شخصی، آموزش های مورد نیاز برای جمع آوری آب خاکستری و تولید کمپوست را در مجله گیچ به همراهان عرضه کردم، این احترام به مخاطب و رعایت حقوق همراهان است. 

همین قدر کافی است؟

تجربه چهار سال گذشته به من نشان داد که ترویج بازیافت آب خاکستری و تفکیک پسماند، همراهان را در مسیر متفاوتی قرار می‌دهد و ایشان را به دیگر رفتارهای خود نسبت به طبیعت و محیط زیست حساس تر کرده است. ترویج تفکر سبز و رفتار سبز به عنوان اصول بنیادی تا رسیدن به سیاره‌ای سبز از جمله اهداف کمپین سبزی نوروز است و همراهان کمپین، روز "سیزده به در" سبزی های خود را به جای کف خیابان به گلدانی بزرگ تر یا باغچه منتقل می کنند و از مصرف سبزی تازه که حاصل دسترنج خودشان است لذت می‌برند. 

خیلی ها معتقدند این کار ، به نوعی "سانتی مانتالیزم محیط زیستی" ست. پاسخ تان چیست؟

ما در کمپین سبزی نوروز ، مخالف چیزی نیستیم وعلیه هیچ چیزی قیام نکرده ایم؛ بلکه یک روش باستانی را برای پرورش سبزه ترویج می کنیم و در کنار آن، ضمن آموزش روش کشت سبزی، همراهی و حمایت همراهان کمپین، ایشان را به سبک زندگی سبز دعوت می کنیم؛ این راه دشوار است و نیاز به صبوری و صرف زمان بسیار دارد.کمپین ما یک پیشنهاد است، نه به کسی تحمیل شده و نه چیزی را تغییر می‌دهد. با دیدگاه " نه به سانتی مانتالیزم محیط زیستی" موافقم و نقد جدی به این گونه کمپین‌ها که در پی تغییر و ساده سازی سنت‌ها هستند دارم؛ مخاطب اصلی سانتی مانتالیزم افراد ناشناخته‌ای هستند که با یک ویدئو و صدای خوش یا متنی جذاب کمپین یا چالش خود را با عنوان "نه به سبزه"، "نهال به جای سبزه" و... منتشر می‌کنند و هیچگاه پیدایشان نمی کنیم که از فلسفه و پشتوانه فکری خود، برایمان بگویند.

این رفتارها بیش از آنکه آبادگر باشد ویرانگر است و آثار نامطلوبی برای محیط زیست دارد و هیچ پایه فرهنگی مشخصی نیز ندارند. اما ما در کمپین سبزی نوروز، دلباخته تاریخ و فرهنگ مان بوده و به شدت مخالف هرگونه پیام و تلاش احساسی در حوزه فرهنگ و محیط زیست هستیم. من به شخصه به عنوان ایده‌پرداز و مدیر کمپین سبزی نوروز، همواره پاسخگوی ابهامات و شبهات پیرامون کمپین بوده و هستم و به نظرم گفت و گو بهتر و مفیدتر از قضاوت و داوری کور است. 
 
 
 
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.