پارک جنگلی تاریخی مازندران، قربانی عدم همکاری متولیان!

جنگل تاریخی و درباچه عباس آباد اسیر زباله ها

جنگل تاریخی و درباچه عباس آباد اسیر زباله ها
شاید شاه عباس صفوی حتی در خواب هم نمی دید که مجموعه عمارت هایی که با زحمت و مشقت فراوان، در قلب جنگل های هیرکانی "اشرف البلاد" ساخته بود روزی تبدیل به زباله دانی شود. یقینا او نمی دانست که 450 سال بعد، جماعتی می آیند و به نام گردشگری و گذران تعطیلات، می خورند و می ریزند و آتش می زنند و در "نگین مازندران" ویرانه ای برجای می گذارند و می روند.
دوشنبه ۲۰ فروردين ۱۳۹۷
ساعت ۱۶:۲۴
کد مطلب: ۹۵۲۵
Share
اسکان نيوز-الهه موسوی:  در "پارک جنگلی عباس آباد" بهشهر اگرچه 3 سازمان و وزارتخانه خود را متولی و صاحب اختیار می دانند، اما این جنگل بی همتا و "میراث بشری ثبت شده در فهرست یونسکو" در عمل بدون متولی به حال خود رها شده و مدیریت نمی شود. آنچه می خوانید گزارشی است از نیم روز جست وجو در این مجموعه منحصر به فرد که می تواند با اندکی رسیدگی و مدیریت، یکی از محورهای اصلی گردشگری شمال کشور با حفظ شاخص های توسعه پایدار باشد.

شنبه هجدهم فروردین 97 یک روز ابری است. با جمعی از فعالان محیط زیست مازندران در قلب  "پارک جنگلی عباس آباد بهشهر" و "مجموعه تاریخی 450 ساله" بی نظیر آن که نخستین اثر ثبت جهانی میراث بشری یونسکو در شمال کشور است قرار گذاشته ام. در جاده گرگان-تهران، کمی قبل از بهشهر، جاده فرعی خلیل شهر را می‌روم تا می‌رسم به جنگلی که در قلبش، نگینی سبز را در بر گرفته است.

از همان ابتدای ورود، زباله ها از دور چشم نوازی می کنند و نمی گذارند با جان و دل، چشم انداز زیبای منطقه روح را بنوازد. هوا خنکای اوایل بهار را دارد و زمین سبز است. سبز سبز اما در لابه لای این سبزی مخمل گون، خاکسترها و زغال های برجا مانده از آتش وزباله به مراجعان، دهن کجی می کنند. سفره های یکبار مصرف پلاستیکی، پاکت های آلومینیمی پفک و چیپس و بیسکوییت و انواع بطری های دوغ و کولا و آب معدنی بر روی زمین، لابه لای سبزه ها و بوته ها و اطراف تنه و ریشه درختان خودنمایی می کنند.


مقابل ساختمان اطفای حریق، مریوط به اداره منابع طبیعی هم پر از زباله بود

آنسوتر در ساحل دریاچه سد تاریخی شاه عباس، خودرویی درست در 10 متری دریاچه پارک کرده و در حالی که 3 جوان در آن نشسته اند و درهای خودرو را باز گذاشته اند در حال گوش دادن به موسیقی گوشخراشی هستند که با محیط طبیعی آنجا هیچ سنخیتی ندارد. یکی شان ظرف ماست موسیری را در دست دارد و آن دوتای دیگر در حال خوردن چیپسی هستند که در مسیر برگشت، پاکت آن کنار ساحل دریاچه رها شده است.

جلوتر که می رویم امیدوار هستم که وضعیت زباله ها بهتر باشد؛ اما هر چه به دل جنگل می رویم حجم زباله ها بیشتر می شود و آشغال های مواد خوراکی در همه جا پخش و پلاست. چند ساختمان و اردوگاه و آلاچیق های زیاد و کیوسک هایی که در تمامی آنها بسته است. بیشتر به قبرستانی می ماند که به حال خود رها شده تا جنگلی که قرار است مکان تفریحی توریست ها باشد. حتی در "ساختمان اطفای حریق" که مربوط به اداره منابع طبیعی است هیچکس حضور ندارد تا جواب بدهد.

یک نکته که خیلی شگفت آور است این است که در هیچ جای مسیری که ما می رویم؛ حتی دور و بر کمپینگی که به گردشگران آلاچیق اجاره می دهد منقلی برای آتش تعبیه نشده. به نظر می رسد برای متولیان اهمیت ندارد که مسافران در جنگل، آتش برپا کنند. محلی ها می گویند قبل ترها که متولی آنجا سازمان میراث فرهنگی بوده چند منقل تعبیه شده بود که به مرور زمان از بین رفته و جایگزین یا اضافه نشده است.

نکته اینجاست که ورودی برای هر خودرو در این پارک جنگلی 5 هزار تومان است که با توجه به ورود گردشگران فراوان در نوروز امسال، مبلغ قابل توجهی می شود. هر چند رییس منابع طبیعی بهشهر از آمار گردشگران نوروزی اطلاعی ندارد و آقای خلیلی دهیار "التپه" بهشهر به تماس ما پاسخ نمی دهد اما فعالان محیط زیست و مطلعان محلی می گویند در حدود 18 هزار خودرو در تعطیلات نوروزی به پارک، آمده و عوارض ورود، پرداخت کرده است.

با خودم فکر می کنم اگر هر یک از کشورهای اروپایی و حتی آسیای جنوب شرقی چنین نگین درخشان و اثر ارزشمند تاریخی را در دل جنگل های باستانی داشتند و اصلا جنگل های باستانی در کشورشان بود چگونه از آن مراقبت و درآمدزایی می کردند و چندهزار نفز را به کار می گماردند. اما در کشور ما همه بدون متولی به حال خود رها شده و زباله و آتش آن را سر گرفته است. آیا این جنگل ها تامین کننده و تصفیه کننده و نگهدارنده آب وهوا و خاک و در یک کلام زندگانی و حیات مردمان این سرزمین نیستند؟!
 
یک محوطه پاکیزه در بخشی از جنگل

در ضلع شمالی "دریاچه عباس آباد"، حصاری کشیده شده که با دیگر نقاط پارک جنگلی متفاوت است. وارد که می شویم چشمان مان سبز می شود و لبریز از آرامش؛ بس که زمین سبز و پاکیزه است و از زباله، حتی تکه کوچکی به اندازه یک پوست تخمه خبری نیست. متعجب می شوم. در عمر بیشتر از دو دهه روزنامه نگاری ام در حوزه محیط زیست شاید هرگز در این موقع سال وتنها یک روز پس از اتمام تعطیلات نوروزی، جنگلی اینگونه تمیز و خالی از زباله را ندیده ام. سوال که می کنم متوجه می شوم که مدیریت این محوطه که "پایگاه میراث جهانی باغ تاریخی عباس آباد" است در دست سازمان میراث فرهنگی و پایگاه مربوط است.




 این 3 عکس مربوط است به منطقه ای که مدیریت ان با اداره کل میراث فرهنگی بود. در این منطقه حتی یک زباله کوچک هم مشاهده نمی شد. شما قضاوت کنید!
 
به جز پاکیزگی، دیگر اجزای این مجموعه نیز دیدنی هستند. صندلی ها همه ترکیبی از چوب و فلز، با روکش های کاملا منطبق با طبیعت و سطل های زباله نیز به همین ترتیب انتخاب و جانمایی شده اند. کارشناس میراث در پاسخ به سوال حاصل از شگفت زدگی ام می گوید که « اینجا قوانین خودش را دارد و ما اجازه نمی دهیم کسی این قوانین را زیر پا بگذارد. پهن کردن زیرانداز و افروختن آتش در اینجا ممنوع است و هر کس تنها می تواند برای استفاده از محیط روی نیمکت ها بنشیند و اگر خواست چای بنوشد با فلاسک همراه خود بیاورد.»

امیدوار می شوم که بالاخره در یکی از مناطق جنگلی پهنه سرسبز اما در خطر شمال، قانونی برای حفظ جنگل وجود دارد و متاسف می شوم که متولیان این جنگل ها در فکر تدوین و تصویب قانون برای مدیریت بهتر آن نیستند و دیگر سازمان ها عملکرد بهتری دارند. چرا باید هر کس در هر جای جنگل آتش بیفروزد و گاه آتش را خاموش نکرده برود پی کارش و مهم ترین ذخیره گاه های جنگلی مان را خاکستر کند؟!

آیا وقت آن نرسیده که جنگل های ما نیز برای رفت وآمد، آتش روشن کردن و استفاده شهروندان و گردشگران، دارای قوانینی شوند و شهروندان را در این رابطه کنترل و راهنمایی کنند تا این صروت های خدادای بیش از این از دست نروند؟!
 
نیرو و بودجه کافی نداریم!

علی باقری رییس اداره منابع طبیعی بهشهر اما به اسکان می گوید که علت این وضعیت نابهنجار زباله در پارک جنگلی عباس آباد، عدم همکاری مردم و بی توجهی مسافران نوروزی است. او در اینباره شرح می دهد:« وجود "پدالو" و دریاچه باعث شده که استقبال و ورود مسافران نوروزی و همشهریان در این بخش از جنگل بیشتر بشود. بر اساس آمارهای رسمی، جمعیت ورودی به پارک جنگلی عباس آباد بهشهر در نوروز امسال نسبت به سال گذشته، 25 درصد بیشتر بوده است.»

او در ادامه گفت:« متولی بخش پدالو و دریاچه، آب منطقه ای است که مدیریت آن به بخش خصوصی سپرده شده است. ما به پیمانکار مربوطه تذکر داده ایم. چرا که ورود بیشتر گردشگران، به دلیل استفاده از این پدالو است. این جای گلایه دارد. بنده و همکارانم حتی در روز 13 فروردین که همه در تعطیلات نوروزی و کنار خانواده های خود بودند در حال انجام وظیفه بودیم. از روز 12 تا ساعت 2 نیمه شب 14 فروردین آماده باش بودیم.»

باقری با اشاره به اینکه اگر نیروهای ما در عرصه حاضر نمی شدند تمام جنگل عباس آباد از دست رفته بود گفت:« در این چند روز بیش از 205 مورد تهدید آتش سوزی داشتیم که مراجعه کننده ها، آتش را برای طبخ غذا و چای روشن کردند و آنرا خاموش نکرده رها کردند و رفتند. اگر بارندگی دو شب پیش نبود و زمین و جنگل مرطوب نشده بود قطعا خسارت های قابل توجهی به جنگل وارد می شد.

او با اشاره به کمبود نیروی حفاظتی و بودجه لازم تاکید کرد:« با اینکه در روزهای یازده و دوازدهم فروردین، همراه با سمن های محیط زیستی عرصه را پاکسازی کرده و کیسه های زباله و بسته های ترویجی تحویل مسافران وشهروندان شد اما  متاسفانه یکی از این کیسه های زباله را ندیدیم که تحویل ما بشود. بعضا شاهد بودیم که افراد از خانه خودشان هم زباله آورده بودند. حتی از امکانات سپاه نیز برای پاکسازی استفاده کردیم؛ با این همه هموطنان عزیز ما در چند روز دوباره منطقه را از زباله پر کردند. اما از هم وطنان خواهشمندیم که اگر به جنگل می آیند و از مواهب آن بهره می برند زباله های خود را در آن رها نکنند و آتش خود را خاموش کنند.»

رییس اداره منابع طبیعی بهشهر خبر از جمع آوری زباله های پارک در روز گذشته یعنی 19 و بیستم فروردین د یکروز پس از تهیه گزارش از سوی خبرنگار اسکان نيوز داد و گفت که منطقه به طور کامل پاکسازی شده است.
 
پارک، مجری ندارد

کوروش خلعتبری مدیرکل دفتر جنگل کاری، پارک ها و ذخیره گاه های جنگلی سازمان جنگل ها،مراتع وآبخیزداری کشور در پاسخ به این پرسش خبرنگار اسکان نيوز که "چرا دفتر جنگلکاری پارک ها وذخیره گاه های جنگلی سازمان جنگل ها، به وضعیت این پارک جنگلی رسیدگی نمی کند گفت:« پارک جنگلی عباس آباد بهشهر بر خلاف دیگر پارک های جنگلی ما یک مشکل دارد و آن اینکه این پارک مجری ندارد و شهرداری در حال مدیریت آن است.»

او درباره علت این فقدان مجری گفت:«علت نیز این است که این پارک هم جنبه میراثی دارد و هم سد تاریخی شاه عباس در آن است. بر این اساس هم وزارت نیرو از طریق آب منطقه ای مدعی متولی گری است؛ هم سازمان میراث فرنگی و گردشگری می گوید که چون اینجا مجموعه تاریخی شاه عباس است ما باید مدیریت کنیم. ما جلسات متعددی با حضور شورای عالی جنگل سازمان خودمان و "سازمان میراث وگردشگری و صنایع دستی" مازندران و آب منطقه ای این استان گذاشتیم و درباره این مسائل گفت وگو کردیم.»

خلعتبری در ادامه با تاکید بر اینکه پارک های ما از نظر بُرد اکولوژی یک ظرفیت مشخص دارد و حداکثر این ظرفیت در "روز طبیعت" اتفاق می افتد و باید بیش از حد رعایت شود گفت:« این را باید عزیزان ما در اداره کل منابع طبیعی استان مازندارن –ساری- نیز پاسخ بدهند.»

او درباره استدلال سازمان جنگل ها برای تولی گری پارک منحصر به فرد عباس آباد بهشهر گفت:« استدلال ما این است که اینجا پارک جنگلی است و متولی آن بر اساس قانون، سازمان جنگل هامراتع وآبخیزداری و اداره کل منابع طبیعی استان است و این سازمان باید "کتابچه طرح" آنرا تهیه و در اختیار مجری قرار دهد تا بر آن اساس مدیریت شود و از مجری پاسخ بخواهیم. الان که مجری ندارد کسی هم پاسخگو نیست. همین که دستگاه قضایی زحمت کشیده و تا امروز محبت کرده اند بنده تشکر می کنم و از آقای دادستان، دستگاه قضای و شورای تامین ممنونیم.»

 خلعتبری افزود:« واقعیت این است که آقایان دستگاه موازی ما اجازه نمی دهند آنجا مدیریت کنیم
برای همین، ما شرح خدمات مشترکی تهیه کرده و با کارشناسان "آب منطقه ای" و "میراث و گردشگری" جلساتی برگزار کرده ایم، حتی دستگاه نظارتی و بازرسی استان مازندران نیز دخالت کردند و گفتند که متولی اصلی و ارگانی که باید با محوریت اصلی، پارک را مدیریت کند سازمان جنگل ها ومنابع طبیعی است. اکنون "کتابچه طرح" با شرح خدمات مشترکی که تنظیم شده را در اختیار اداره کل منابع طبیعی ساری گذاشتیم.

منتها در آنجا شرط قائل شدیم که آب منطقه ای هزینه کتابچه طرح را پرداخت کند و ما در زمان آگهی بیاییم از کسی که برنده آگهی هست اخذ کنیم تا پرداخت کند و طرح را در قالب آگهی مزایده، به مجری جدید بدهیم. این روند الان دارد انجام می گیرد و ما در سال 96 این نشست ها و هماهنگی ها وشرح خدمات مشترک را تهیه کردیم و توافقات حاصل شده است.

اما چون زمان بر بود به این تعطیلات نرسید. امیدوارم اداره کل منابع طبیعی ساری و گردشگری و آب منطقه ای کمک کنند تا هرچه زودتر این کار انجام شود. ما تلاش می کنیم هر چه زودتر این اتفاق بیفتد ومی خواهیم در عین حال که در آن پارک به مردم خدمات می دهیم اصل آن ثروت ملی حفظ شود تا آیندگان نیز –که حق آنهاست- از آن استفاده کنند.»

به نظر می رسد نخستین اثر ثبت جهانی یونسکو در شمال کشور، قربانی بی توجهی و عدم توافق درست چند سازمان برای مدیریت آن است. مساله ای که در دیگر نقاط جهان می تواند منجر به همکاری و بودجه بیشتر و مدیریت کارآمدتر شود در محدود خطه سرسبز جنگلی ایرانِ خشک و بیابانی، منجر به بی توجهی و رهاشدن "پارک جنگلی عباس آباد بهشهر و پل و سد تاریخی آن شده است. آیا بدن شاه عباس کبیر اکنون پس از گذشت 450 سال از این همه ناکارآمدی سازمان ها در اداره این منطقه در گور نمی لرزد؟! 




 
 
 

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط “اسکان نیوز” در سایت منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیرمرتبط باشد منتشر نخواهد شد.